{"id":672,"date":"2017-11-01T12:28:11","date_gmt":"2017-11-01T09:28:11","guid":{"rendered":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/?p=672"},"modified":"2026-04-14T08:26:07","modified_gmt":"2026-04-14T08:26:07","slug":"ticari-sir-kapsami-ve-korunmasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/ticari-sir-kapsami-ve-korunmasi\/","title":{"rendered":"Ticari S\u0131r Kapsam\u0131 ve Korunmas\u0131"},"content":{"rendered":"

\u201cTicari S\u0131r\u201d kavram\u0131 ilk kez Banka S\u0131rr\u0131 ve M\u00fc\u015fteri S\u0131rr\u0131 Hakk\u0131nda Kanun Tasar\u0131s\u0131\u2019nda tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bahsi ge\u00e7en tasar\u0131n\u0131n kanunla\u015fmad\u0131\u011f\u0131 ve Bilgi Edinme Hakk\u0131 Kanun\u2019unun 23. maddesi \u201cTicari S\u0131r\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131sa da s\u00f6z konusu kavrama ili\u015fkin herhangi bir tan\u0131mlamaya yer verilmedi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, ticari s\u0131r kavram\u0131na ili\u015fkin doktrinde ve \u00e7e\u015fitli yarg\u0131 kararlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda mevzuat\u0131m\u0131zda herhangi bir tan\u0131m bulunmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Bahsi ge\u00e7en kanun tasar\u0131s\u0131ndaki ifadeyle ticari s\u0131r;\u00a0\u201cBir ticar\u00ee i\u015fletme veya \u015firketin faaliyet alan\u0131 ile ilgili yaln\u0131zca belirli say\u0131daki mensuplar\u0131 ve di\u011fer g\u00f6revlileri taraf\u0131ndan bilinen, elde edilebilen, \u00f6zellikle rakipleri taraf\u0131ndan \u00f6\u011frenilmesi halinde zarar g\u00f6rme ihtimali bulunan ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere ve kamuya a\u00e7\u0131klanmamas\u0131 gereken, i\u015fletme ve \u015firketin ekonomik hayattaki ba\u015far\u0131 ve verimlili\u011fi i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6nemi bulunan; i\u00e7 kurulu\u015f yap\u0131s\u0131 ve organizasyonu, mal\u00ee, iktisad\u00ee, kredi ve nakit durumu, ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, faaliyet stratejisi, hammadde kaynaklar\u0131, imalat\u0131n\u0131n teknik \u00f6zellikleri, fiyatland\u0131rma politikalar\u0131, pazarlama taktikleri ve masraflar\u0131, pazar paylar\u0131, toptanc\u0131 ve perakendeci m\u00fc\u015fteri potansiyeli ve a\u011flar\u0131, izne t\u00e2bi veya t\u00e2bi olmayan s\u00f6zle\u015fme ba\u011flant\u0131lar\u0131na ili\u015fkin veya bu gibi bilgi ve belgeleri\u201d\u00a0ifade\u00a0<\/em>etmektedir.<\/p>\n

Doktrinde dar anlamda ticari s\u0131r, ger\u00e7ek ya da t\u00fczel ki\u015fi tacire, rakiplerine kar\u015f\u0131 ekonomik anlamda menfaat sa\u011flayan, s\u0131r olarak saklanan ve gizli kalmas\u0131 i\u00e7in gerekli \u00f6nlemlerin sahibi taraf\u0131ndan al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bilgi olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Yine doktrinde ba\u015fka bir tan\u0131mla ticari s\u0131r, \u201cTacirin ticari faaliyetleri esnas\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131, ayn\u0131 olana\u011fa sahip olmayan veya kullanamayan rakiplerine kar\u015f\u0131 kendisi i\u00e7in avantaj te\u015fkil eden herhangi bir form\u00fcl, d\u00fczen, model ve sair toplam bilgiler.\u201d<\/em> \u015feklinde belirtilmi\u015ftir. Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesi\u2019nin 2004\/7827 Esas ve 2007\/5755 Karar say\u0131l\u0131 ilam\u0131nda \u201cticari s\u0131r kavram\u0131n\u0131n en \u00f6nemli unsurunun toplumun bilgisi d\u00e2hilinde olmama veya ilgili alanda rakip firmalarca bilinmeme \u015fart\u0131n\u0131n oldu\u011fu\u201d<\/em><\/strong> belirtilerek bu tan\u0131m desteklenmi\u015ftir.<\/p>\n

Bu kapsamda; teknik \u00fcretim s\u0131rlar\u0131, \u00fcretim y\u00f6ntemleri, kimyasal form\u00fcller, kalite kontrol usul ve y\u00f6ntemleri, ara\u015ft\u0131rma geli\u015ftirme planlar\u0131, i\u015fletme planlar\u0131, mali projeler, m\u00fc\u015fteri listeleri, maliyet ve fiyatland\u0131rma bilgileri, makine \u00e7izimleri, stratejik planlar ve finansal raporlar, i\u015f metotlar\u0131, pazarlama teknikleri, detayl\u0131 proje ve planlar ile m\u00fchendislik raporlar\u0131n\u0131n ticari s\u0131r kapsam\u0131nda olduklar\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r.<\/p>\n

Ticari s\u0131rr\u0131n en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi sahibine ekonomik bir menfaat sa\u011flamas\u0131d\u0131r. Bunun yan\u0131nda s\u0131r olarak nitelendirilebilecek di\u011fer bilgilerde oldu\u011fu gibi, bilginin hen\u00fcz kamuya a\u00e7\u0131klanmam\u0131\u015f olmas\u0131 ve gizli kalmas\u0131na y\u00f6nelik sahibinin iradesinin bulunmas\u0131, ticari s\u0131r olu\u015fturan bilgide bulunmas\u0131 gereken olmazsa olmaz di\u011fer unsurlard\u0131r.<\/p>\n

Yukar\u0131da yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar kapsam\u0131nda ticari bir bilginin s\u0131r olarak nitelendirilebilmesi i\u00e7in baz\u0131 temel unsurlara sahip olmas\u0131 gereklidir. Bunlar;<\/p>\n

    \n
  1. Bilginin Ticari Olarak Bir De\u011fer \u0130fade Etmesi<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

    Ekonomik bir de\u011fer ifade etmeyen bir bilginin ticari, dolay\u0131s\u0131yla da ticari s\u0131r olarak nitelendirilebilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ancak bu durum bilginin gelecekte de\u011fer ifade etme potansiyeline sahip olmas\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etmez, b\u00f6yle bir bilgi yine ticari s\u0131r kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n

      \n
    1. Bilginin Gizlili\u011fi (Genel Olarak Bilinmemesi)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

      \u201cGenel olarak bilinme\u201d ifadesi ile bilginin hukuka uygun yollardan kolayl\u0131kla edinilememesi ve bilginin ticari s\u0131r sahibi ile ayn\u0131 i\u015f kolu ya da sekt\u00f6rde faaliyet g\u00f6steren di\u011fer i\u015fletmeler taraf\u0131ndan bilinmemesidir. Burada s\u00f6z konusu olan nispi s\u0131rd\u0131r. Ticari s\u0131r sahibi gizlili\u011fe zarar vermeksizin, s\u00f6z konusu s\u0131rr\u0131 korumay\u0131 taahh\u00fct etmi\u015f \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131yla payla\u015f\u0131rsa, bu hal ilgili bilginin s\u0131r niteli\u011fini ortadan kald\u0131rmayacakt\u0131r.<\/p>\n

      Ticari s\u0131r sahibi taraf\u0131ndan bu bilginin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmamas\u0131 i\u00e7in \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu \u00f6nlemler somut duruma g\u00f6re makul \u00f6nlemler olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

        \n
      1. Bilginin Gizli Tutulmas\u0131 \u0130radesi<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

        \u00d6z itibari ile gizli kalmas\u0131 ama\u00e7lanmayan bir bilginin s\u0131r olarak nitelendirilebilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu kapsamda bilgi sahibinin bilgiyi gizli tutmay\u0131 ama\u00e7lam\u0131\u015f olmas\u0131 ve ayn\u0131 zamanda s\u0131rr\u0131 \u00f6\u011frenen ki\u015finin s\u00f6z konusu bilginin gizli tutulmas\u0131 iradesini veya gereklili\u011fini bilebilecek durumda olmas\u0131 gerekmektedir. Gizli tutma iradesinin ortaya konmu\u015f olmas\u0131, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015finin iyi niyetini bertaraf etmede ve dolay\u0131s\u0131yla s\u0131rr\u0131n korunmas\u0131nda olduk\u00e7a \u00f6nemli bir rol oynamaktad\u0131r.<\/p>\n

          \n
        1. Ekonomik Bir De\u011fere Sahip Olma ve Kullan\u0131lma \u015eart\u0131<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

          Ticari s\u0131r niteli\u011findeki bilgi, sadece sahibi i\u00e7in ekonomik bir de\u011fer ifade etmeli ve rekabet \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc sa\u011flamal\u0131d\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer, bu bilginin kendilerine a\u00e7\u0131klanmas\u0131 veya kullanmalar\u0131na izin verilmesi halinde bu bilginin sahibine belli bir bedel \u00f6demelidirler. Her ticari s\u0131r niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan ve sahibi i\u00e7in de\u011ferli olan bilgi, sahibi d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer i\u00e7in de\u011ferli olmayabilir.<\/p>\n

            \n
          1. Bilginin Kolay Ula\u015f\u0131lamamas\u0131<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n

            Yukar\u0131da say\u0131lan unsurlar\u0131 ta\u015f\u0131makla birlikte, \u015fayet bir bilgi kolayca elde edilebiliyorsa, o bilginin ticari s\u0131r niteli\u011fi ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131ndan bahsetmek her zaman m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

            \u00d6rne\u011fin ticari s\u0131r korumas\u0131na ili\u015fkin Amerika Birle\u015fik Devletleri d\u00fczenlemesinde, ticari s\u0131rr\u0131n korunabilmesi i\u00e7in s\u0131r sahibi taraf\u0131ndan makul \u00f6nlemlerin al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 bir ko\u015ful olarak aranmaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede s\u0131rr\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in yeterli \u00f6nlemlerin al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 pek \u00e7ok durum, mahkemeler taraf\u0131ndan \u00f6rt\u00fcl\u00fc bir r\u0131zan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ya da olaydaki riskin kabullenildi\u011fi \u015fekilde yorumlanabilmi\u015ftir.<\/p>\n

            Bir haks\u0131z fiil sorumlulu\u011fu olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ayn\u0131 durum T\u00fcrk Hukuku i\u00e7in de ge\u00e7erli olabilece\u011finden yabanc\u0131 \u00f6\u011fretide kabul g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere s\u0131r niteli\u011findeki belgelerin \u201cticari s\u0131r-gizli\u201d ibaresi ile etiketlenmesi, sakl\u0131 tutulmas\u0131, ilgili ki\u015filerle gizlilik s\u00f6zle\u015fmeleri akdedilmesi olas\u0131 bir ihtilafta hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k unsurunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamada yard\u0131mc\u0131 olabilecektir.<\/p>\n

            T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019nun (\u201cTTK\u201d) 54. Maddesi ve devam\u0131nda \u201cHaks\u0131z Rekabet\u201d \u00fcst ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda yer alan h\u00fck\u00fcmler ticari s\u0131rr\u0131n korunmas\u0131n\u0131 d\u00fczenlemekle birlikte, mevzuat ba\u011flam\u0131nda haks\u0131z rekabetin bir haks\u0131z fiil olmas\u0131 nedeni ile ticari s\u0131r korumas\u0131n\u0131n temel dayana\u011f\u0131n\u0131n haks\u0131z fiil sorumlulu\u011fu oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Bu nedenle haks\u0131z fiil ko\u015fullar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi ile ortaya \u00e7\u0131kabilecek olan haks\u0131z rekabet, iktisadi rekabetin iyi niyet kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olan aldat\u0131c\u0131 davran\u0131\u015f veya ba\u015fkaca suretle her t\u00fcrl\u00fc k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. TTK madde 55\/d uyar\u0131nca; \u201c\u00dcretim ve i\u015f s\u0131rlar\u0131n\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak if\u015fa etmek; \u00f6zellikle, gizlice ve izinsiz olarak ele ge\u00e7irdi\u011fi veya ba\u015fkaca hukuka ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde \u00f6\u011frendi\u011fi bilgileri ve \u00fcretenin i\u015f s\u0131rlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendiren veya ba\u015fkalar\u0131na bildiren d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011fe ayk\u0131r\u0131 davranm\u0131\u015f olur.\u201d <\/em>h\u00fckm\u00fcyle ticari s\u0131rlar\u0131n if\u015fa edilmesi haks\u0131z rekabet olu\u015fturan eylemler aras\u0131nda say\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

            Yine devam\u0131nda TTK madde 56 uyar\u0131nca; haks\u0131z rekabet sebebiyle m\u00fc\u015fterileri, kredisi, meslek\u00ee itibar\u0131, ticari faaliyetleri veya di\u011fer ekonomik menfaatleri zarar g\u00f6ren veya b\u00f6yle bir tehlikeyle kar\u015f\u0131la\u015fabilecek olan kimse yetkili ve g\u00f6revli Mahkeme\u2019den;<\/p>\n