{"id":772,"date":"2020-11-13T19:37:32","date_gmt":"2020-11-13T16:37:32","guid":{"rendered":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/?p=772"},"modified":"2026-04-14T08:34:51","modified_gmt":"2026-04-14T08:34:51","slug":"dijital-miras","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/dijital-miras\/","title":{"rendered":"Dijital Miras"},"content":{"rendered":"

Yazarlar: Olcayto DO\u011eAN\u00c7EL\u0130K, MBA \u2013 Ay\u00e7a EK\u015e\u0130 \u2013 Bolay\u0131r & Do\u011fan\u00e7elik Avukatl\u0131k B\u00fcrosu<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\u00d6Z<\/p>\n\n\n\n

Teknolojinin geli\u015fmesiyle birlikte giderek daha \u00e7ok \u00f6nem kazanan ve hayat\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 haline gelen sosyal medya hesaplar\u0131, e-postalar, dijital payla\u015f\u0131mlar, kripto para hesaplar\u0131 gibi varl\u0131klar ki\u015finin dijital malvarl\u0131\u011f\u0131na v\u00fccut vermekte olup \u00f6l\u00fcm\u00fc halinde dijital miras\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. T\u00fcrk hukukunda dijital malvarl\u0131\u011f\u0131 ve dijital miras kavramlar\u0131yla ilgili yasal d\u00fczenleme veya i\u00e7tihat bulunmamakla birlikte bu kavramlar yabanc\u0131 \u00fclke hukuk sistemlerinde daha \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan ve nispeten daha \u00e7ok yer edinmi\u015f kavramlard\u0131r. Dijital miras konusundaki d\u00fczenleme eksiklikleri sebebiyle hakkaniyet \u00e7er\u00e7evesinde yorum yaparak dijital malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n intikale elveri\u015fli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi gerekecektir.  Bu \u00e7al\u0131\u015fmada dijital miras konusu kapsam\u0131nda T.C. Anayasas\u0131\u2019nda d\u00fczenlenmi\u015f olan \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi, haberle\u015fmenin gizlili\u011fi ve miras hakk\u0131 ilkeleri ve yabanc\u0131 \u00fclkelerin yarg\u0131 kararlar\u0131 ele al\u0131nacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Anahtar S\u00f6zc\u00fckler: Dijital Malvarl\u0131\u011f\u0131, Dijital Miras, Sosyal Medya<\/em><\/p>\n\n\n\n

DIGITAL HERITAGE<\/p>\n\n\n\n

ABSTRACT<\/p>\n\n\n\n

Assets as social media platforms, e-mails, digital posts, cryptocurrency accounts which gained a place in our lives with the progress in technology, form an individual\u2019s digital assets in case of their death. Although there is no legal regulation or jurisprudence regarding the concepts of digital assets and digital heritage in Turkish law, these concepts are more discussed and relatively more common in foreign legal systems. Due to lack of regulations about digital heritage, it will be necessary to make a judgment about whether digital assets are suitable for succession by making an interpretation within the frame of equity. In this study, the principles of the right to privacy, privacy of communication and the right of succession which are regulated in The Constitution of Turkish Republic and foreign country precedents will be discussed in the context of digital heritage<\/p>\n\n\n\n

Key Words: Digital Assets, Digital Heritage, Social Media<\/em><\/p>\n\n\n\n

Dijital \u00e7a\u011f\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir sonucu olarak; \u00e7e\u015fitli \u00f6zel hukuk ili\u015fkilerinin ve g\u00fcnl\u00fck i\u015flerin dijital platformlarda y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi sebebiyle ki\u015filerin bu ortamlarda \u00e7e\u015fitli verileri bulunmaktad\u0131r. T\u00fcrk hukuk sisteminde oldu\u011fu gibi yabanc\u0131 \u00fclke kanunlar\u0131 kapsam\u0131nda da dijital malvarl\u0131\u011f\u0131 ve dijital miras kavramlar\u0131 hen\u00fcz d\u00fczenlenmemi\u015f olsa da \u00e7e\u015fitli g\u00fcncel yabanc\u0131 mahkeme kararlar\u0131nda bu kavramlara yer verilmi\u015f olup; herhangi bir yasal d\u00fczenleme olmamas\u0131 ve uygulamada dava konusu edilen husumetlerin s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da kalmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla bu kavramlar doktrinde de yeterli derecede incelenmemesi sebebiyle \u00fclkemiz hukuk sistemi i\u00e7erisinde yayg\u0131n bir uygulamaya sahip de\u011fillerdir. Ancak miras hukuku kapsam\u0131nda, ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fc halinde dijital malvarl\u0131klar\u0131na uygulanacak hukuk kurallar\u0131n\u0131n tespiti hususu g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e \u00f6nem arz etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Dijital d\u00fcnyan\u0131n s\u00fcregelen geli\u015fimi sebebiyle dijital malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fi sabit ve net olarak belirlenemiyor olsa da halihaz\u0131rda bu kavram\u0131n kapsam\u0131na sosyal medya ve her nevi video payla\u015f\u0131m hesaplar\u0131, i\u015fitsel ve g\u00f6rsel medya dosyalar\u0131, kripto para hesaplar\u0131, internet alan adlar\u0131, online oyun karakterleri, e-ticaret web sitesi hesaplar\u0131 dahil edilebilmektedir. Dijital malvarl\u0131\u011f\u0131 do\u011fas\u0131 gere\u011fi soyuttur. Dijital miras ise bu t\u00fcr soyut malvarl\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlerinin miras b\u0131rakan\u0131n\u0131n terekesine dahil olup olmayaca\u011f\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla miras\u00e7\u0131lara intikalinin m\u00fcmk\u00fcn bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 durumunu ifade eder.<\/p>\n\n\n\n

Dijital miras s\u00f6z konusu oldu\u011funda incelenmesi gereken bir nokta da sanal hesaplar \u00fczerindeki hak sahipli\u011fi durumudur. Hak sahipli\u011fi durumunun belirlenmesi i\u00e7in de bu hesaplar\u0131n niteli\u011fi belirlenmelidir. Bireylerin sanal hesaplar\u0131 \u00fczerindeki haklar\u0131 ayni bir hak olarak nitelendirilecek olursa, ayni haklar\u0131n e\u015fya \u00fczerinde s\u00f6z konusu olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla sanal hesaplar ve i\u00e7eriklerinin e\u015fya niteli\u011fini haiz olmas\u0131 gerekir. E\u015fya, \u201c\u00fczerinde bireysel h\u00e2kimiyet sa\u011flanabilecek, ekonomik bir de\u011fer ta\u015f\u0131yan, ki\u015fi ve hayvanlar d\u0131\u015f\u0131ndaki cismani varl\u0131klard\u0131r.\u201d<\/em> \u015feklinde tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Bu tan\u0131mdan a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere sanal hesaplar ve i\u00e7erikleri cismani varl\u0131klar\u0131 bulunmamas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla e\u015fya olarak kabul edilemeyecek ve bu sebeple ta\u015f\u0131n\u0131r veya ta\u015f\u0131nmaz olduklar\u0131ndan da bahsedilemeyecektir. Bu durumda 5846 say\u0131l\u0131 Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa dayanarak \u201cfikr\u00ee hak\u201d<\/em> kavram\u0131 \u00fczerinden de\u011ferlendirme yap\u0131lacak olursa; sanal hesap \u201ci\u00e7eriklerinin\u201d \u00e7o\u011funu buraya d\u00e2hil etmek m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir, fakat hesaplar\u0131n kendisinin buraya d\u00e2hil edilip edilemeyece\u011fi ise tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu sebeplerden dolay\u0131 art\u0131k ta\u015f\u0131n\u0131r-ta\u015f\u0131nmaz mal ayr\u0131m\u0131n\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yetmedi\u011fi a\u00e7\u0131k olup, s\u00f6z konusu ayr\u0131ma \u201csanal mal\u201d<\/em> kavram\u0131n\u0131n da eklenmesiyle \u00fc\u00e7l\u00fc bir malvarl\u0131\u011f\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n yerle\u015fmesi uygun olacakt\u0131r. Bu kavram\u0131n hukuk literat\u00fcr\u00fc ve mevzuata girmesiyle birlikte devri ve intikali yasal olarak d\u00fczenlenen \u201csanal m\u00fclkiyet\u201d<\/em> kavram\u0131 da sistemimize girmi\u015f olacak ve dolay\u0131s\u0131yla terekeye dahil edilmesi de m\u00fcmk\u00fcn hale gelecektir.  <\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrk Hukuk sisteminde miras, k\u00fclli intikal h\u00fck\u00fcmleri do\u011frultusunda miras b\u0131rakan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc ile herhangi bir i\u015fleme gerek kalmaks\u0131z\u0131n miras\u00e7\u0131lara ge\u00e7mektedir. K\u00fclli intikalin do\u011fal sonucu olarak, miras\u00e7\u0131lar miras b\u0131rakan\u0131n k\u00fclli halefi olurlar. K\u00fclli halefiyet ilkesi, T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nun 599. maddesinde \u201cMiras\u00e7\u0131lar, miras b\u0131rakan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc ile miras\u0131 bir b\u00fct\u00fcn olarak, kanun gere\u011fince kazan\u0131rlar.<\/em> Kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ayr\u0131k durumlar sakl\u0131 kalmak \u00fczere miras\u00e7\u0131lar, miras b\u0131rakan\u0131n ayn\u00ee haklar\u0131n\u0131, alacaklar\u0131n\u0131, di\u011fer malvarl\u0131\u011f\u0131 haklar\u0131n\u0131, ta\u015f\u0131n\u0131r ve ta\u015f\u0131nmazlar \u00fczerindeki zilyetliklerini do\u011frudan do\u011fruya kazan\u0131rlar ve miras b\u0131rakan\u0131n bor\u00e7lar\u0131ndan ki\u015fisel olarak sorumlu olurlar.\u201d <\/em>\u015feklinde belirtilmi\u015ftir. S\u00f6z konusu madde metninden anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, intikal edecek hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler numerus clauses<\/em> (s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da) olarak say\u0131lmamaktad\u0131r, bunun bir sonucu olarak, maddede bahsedilmeyen haklar da miras yoluyla intikal edebilecektir, \u00f6rne\u011fin<\/em>fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131 miras\u00e7\u0131lara devredilebilmektedir. Terekenin miras\u00e7\u0131lara ge\u00e7i\u015fi hususunda genel kural, malvarl\u0131\u011f\u0131 haklar\u0131n\u0131n intikali m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu halde \u015fahsa ba\u011fl\u0131 haklar\u0131n intikale tabi olmamas\u0131d\u0131r. Yani kural olarak bir ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra, devri m\u00fcmk\u00fcn \u00f6zel hukuk ili\u015fkileri miras\u00e7\u0131lar\u0131na ge\u00e7mekte; fakat \u015fahsa ba\u011fl\u0131 haklar \u00f6l\u00fcm ile son bulmakta, miras\u00e7\u0131lara intikal etmemektedir. Zira \u015fahsa ba\u011fl\u0131 haklar\u0131n ne sa\u011flar aras\u0131 bir i\u015flemle ne de \u00f6l\u00fcme ba\u011fl\u0131 tasarruflarla \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere devri, dolay\u0131s\u0131yla mirasa konu olmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Genel kural bu olmakla birlikte bu kural\u0131n baz\u0131 istisnalar\u0131 bulunmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin intifa ve oturma haklar\u0131 malvarl\u0131ksal nitelik ta\u015f\u0131yor olsalar da ki\u015fiye ba\u011fl\u0131 hak olmalar\u0131 sebebiyle miras\u00e7\u0131lara intikali m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bir hakk\u0131n mirasa konu olup olamayaca\u011f\u0131 hususunda teredd\u00fct varsa, yani bu hak ki\u015fisel bir hak m\u0131, TMK m. 599\u2019da say\u0131lan hususlardan biri mi ve kanunlarda bu hakk\u0131n intikalini yasaklayan bir kural mevcut mu sorular\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131n cevab\u0131 birlikte \u201cHay\u0131r\u201d ise, hakkaniyet \u00e7er\u00e7evesinde yorum yaparak s\u00f6z konusu hakk\u0131n intikale elveri\u015fli olup olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermek gerekecektir. Dijital malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n miras\u00e7\u0131lara intikali sorunu da b\u00f6yle bir sorundur.<\/p>\n\n\n\n

Dijital malvarl\u0131\u011f\u0131 ve dijital miras konusu incelenirken T.C. Anayasas\u0131\u2019n\u0131n birtak\u0131m ilkelerine de\u011finmek gerekmektedir. Bunlardan ilki T.C. Anayasas\u0131\u2019n\u0131n 20. maddesiyle koruma alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olan \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi ilkesidir. Bu ilke gere\u011fince ki\u015filerin \u00f6zel hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011fi esast\u0131r ve bu gizlili\u011fe dokunulamaz. TMK\u2019n\u0131n 28\/1 maddesi gere\u011fince \u00f6l\u00fcm ile ki\u015filik son bulaca\u011f\u0131ndan her ne kadar \u00f6len a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu ilke savunulamasa da \u00f6lenin s\u00f6z konusu sosyal medya hesab\u0131 \u00fczerinden ileti\u015fim kurdu\u011fu yahut ki\u015fisel verilerini payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ki\u015filer a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu ilkenin ge\u00e7erlili\u011fi kabul edilebilir.  <\/p>\n\n\n\n

Anayasal ilkeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan dijital miras\u0131n intikali halinde ortaya \u00e7\u0131kabilecek di\u011fer bir ihlal ise haberle\u015fmenin gizlili\u011fi ilkesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00f6z konusu olabilecektir. T.C. Anayasas\u0131\u2019n\u0131n 22. maddesi uyar\u0131nca haberle\u015fmenin gizlili\u011fi esast\u0131r. \u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda sosyal medya hesaplar\u0131 \u00fczerinden mesajla haberle\u015fme, g\u00f6rsel ve i\u015fitsel dosya aktar\u0131m\u0131 bireylerin s\u0131kl\u0131kla kulland\u0131\u011f\u0131 bir y\u00f6ntemdir. Ki\u015filer \u00e7o\u011funlukla bu mesajlar\u0131 sadece kar\u015f\u0131 taraf\u0131n g\u00f6rece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve g\u00fcveniyle yazmaktad\u0131rlar. Fakat taraflardan birinin \u00f6l\u00fcm\u00fc sonras\u0131nda, sosyal medya hesab\u0131n\u0131n miras\u00e7\u0131lara intikali halinde, silinmemi\u015f verilerin taraflardan birinin miras\u00e7\u0131s\u0131 olsa da taraflar d\u0131\u015f\u0131ndaki 3. ki\u015filer taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclebilmesinin hukuken m\u00fcmk\u00fcn hale gelmesi, haberle\u015fmenin gizlili\u011fini ihlal sonucunu do\u011furacakt\u0131r<\/p>\n\n\n\n

Cezai a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise TCK\u2019n\u0131n 132. maddesi haberle\u015fmenin gizlili\u011finin ihlalini, TCK\u2019n\u0131n 134. maddesi ise \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011finin ihlalini su\u00e7 olarak d\u00fczenlemi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla hukuki bir zemine oturtulmaks\u0131z\u0131n \u00f6lenin t\u00fcm dijital malvarl\u0131\u011f\u0131 olmasa da sosyal medya hesaplar\u0131 gibi 3. ki\u015filer ile ileti\u015fimin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu platformlar\u0131n miras\u00e7\u0131lara intikalinin kabul\u00fc hem anayasal ilkeleri ihlal etmekte hem de TCK kapsam\u0131nda su\u00e7 niteli\u011fi te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcm bunlar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda miras hakk\u0131 T.C. Anayasas\u0131\u2019n\u0131n 35. maddesi ile g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ki\u015finin bar\u0131nd\u0131rmas\u0131 gereken zorunlu unsurlar\u0131 ta\u015f\u0131yan bir vasiyetname d\u00fczenleyerek sosyal medya hesaplar\u0131na ait \u015fifre ya da \u015fifrelerinin, miras\u00e7\u0131lar\u0131na yahut herhangi bir ba\u015fka ki\u015fiye verilmesini istemesi halinde bu iste\u011fe miras hakk\u0131 kapsam\u0131nda uyulmas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrken, b\u00f6yle bir durumda miras b\u0131rakan\u0131n ki\u015fisel verileri haricinde, sosyal medya hesaplar\u0131nda ki\u015fisel verileri bulunan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer a\u00e7\u0131s\u0131ndan yukar\u0131da belirtilen haberle\u015fmenin gizlili\u011fi ve \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fini ihlal sorunu yine g\u00fcndeme gelecektir. \u00d6te yandan \u00f6len ki\u015fi sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda hi\u00e7bir irade beyan\u0131nda bulunmam\u0131\u015f, hukuken ge\u00e7erli bir \u00f6l\u00fcme ba\u011fl\u0131 tasarrufla hesap \u015fifrelerini geride kalan bir yak\u0131n\u0131na b\u0131rakmam\u0131\u015fsa bu hesaplar\u0131n \u00f6zel an\u0131 niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan bir e\u015fya olarak kabul edilip edilmeyece\u011finin incelenmesi gerekecektir. Zira TMK\u2019n\u0131n 653\/2 maddesinden anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere \u00f6zel an\u0131 niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan e\u015fyalar terekeye dahil olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra dijital malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ak\u0131beti hususu \u00e7ok yeni bir sorun olmas\u0131 sebebiyle bu konuda herhangi bir yasal bir d\u00fczenleme mevcut de\u011fildir. Yine bu hususta \u00fclkemizde hen\u00fcz yarg\u0131 kararlar\u0131 da bulunmamaktad\u0131r. Dijital miras konusunda ilk yarg\u0131 karar\u0131 olarak elektronik posta hesab\u0131n\u0131n mirasa konu olup olamayaca\u011f\u0131 hususunda ABD\u2019de yarg\u0131 \u00f6n\u00fcne gelen konu \u00f6rnek verilebilir. S\u00f6z konusu olayda miras b\u0131rakan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan ailesi, \u201cYahoo\u201d<\/em> e-postalar\u0131na ula\u015fmak istemi\u015f ancak Yahoo\u2019nun hizmet \u015fartlar\u0131nda devrin yasak olmas\u0131 sebebiyle istekleri yerine getirilmemi\u015ftir. Bunun \u00fczerine aile, o\u011fullar\u0131n\u0131n e-postalar\u0131na eri\u015fmek amac\u0131yla Michigan\u2019da dava a\u00e7m\u0131\u015f ve mahkeme ailenin talebini kabul etmi\u015ftir. Yahoo ise hizmet \u015fartlar\u0131na ba\u011fl\u0131 kalarak ailenin o\u011fullar\u0131n\u0131n hesab\u0131na devrine ve do\u011frudan eri\u015fmesine izin vermemi\u015f ancak e-postalar\u0131n i\u00e7eri\u011finin bir kopyas\u0131n\u0131 temin etmi\u015ftir. Daha g\u00fcncel olarak, Almanya\u2019da ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra \u201cFacebook\u201d <\/em>hesap \u015fifresinin \u00f6lenin ailesine verilip verilemeyece\u011fi hususu dava konusu edilmi\u015ftir. Bu duruma ili\u015fkin olarak Berlin\u2019de Federal Mahkeme\u2019nin konuya ili\u015fkin karar\u0131nda dijital miras kavram\u0131n\u0131 tan\u0131mlamad\u0131\u011f\u0131, ancak dijital miras kavram\u0131na ili\u015fkin olarak Alman Avukatlar Birli\u011fi\u2019nin 2013 y\u0131l\u0131na ait g\u00f6r\u00fc\u015f yaz\u0131s\u0131na at\u0131f yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Burada ifade edildi\u011fi \u00fczere dijital miras \u015fu \u015fekilde tan\u0131mlanmaktad\u0131r: \u201cFikri m\u00fclkiyet haklar\u0131, web sitelerindeki haklar ve alanlar (domains) ile sa\u011flay\u0131c\u0131 ile miras b\u0131rakan aras\u0131nda internetin kendisinin ve ayn\u0131 zamanda \u00e7e\u015fitli internet hizmetlerinin kullan\u0131lmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan kurulmu\u015f t\u00fcm s\u00f6zle\u015fme ili\u015fkileri d\u00e2hil olmak \u00fczere dijital malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fc dijital mirast\u0131r.\u201d<\/em>. Dijital mirasa ili\u015fkin bir ba\u015fka tan\u0131mlama ise \u015fu \u015fekildedir: \u201cDijital miras kavram\u0131n\u0131n i\u00e7ine miras b\u0131rakan\u0131n dijital malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fc girmektedir; buna g\u00f6re, donan\u0131m ve yaz\u0131l\u0131ma ek olarak kaydedilmi\u015f veriler, telekom\u00fcnikasyon \u015firketleri ve internet servis sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131 ile kurulmu\u015f s\u00f6zle\u015fme ili\u015fkileri, eri\u015fim yetkileri, e-posta hesaplar, sosyal medya a\u011flar\u0131ndaki \u00fcyelikler ve internetteki kullan\u0131c\u0131 hesaplar\u0131 dijital miras\u0131n kapsam\u0131ndad\u0131r.\u201d<\/em>. Bununla birlikte dijital miras, \u201cmiras b\u0131rakan\u0131n internet ortam\u0131ndaki hesaplar\u0131n\u0131n ve verilerinin t\u00fcm\u00fc\u201d<\/em> bi\u00e7iminde de tan\u0131mlanabilir. Temyiz \u00fczerine Alman Federal Y\u00fcksek Mahkemesi\u2019nce verilen kararda dijital materyallerin de mektup ve g\u00fcnl\u00fck gibi de\u011ferlendirilerek miras\u00e7\u0131lara intikal etmesi gerekti\u011fi ifade edilerek Berlin Eyalet Mahkemesi\u2019nin karar\u0131n\u0131n bozulmas\u0131 emsal karar niteli\u011finde olmu\u015ftur. T\u00fcrk miras hukukunda da \u00f6zel an\u0131 de\u011feri olan e\u015fyalar\u0131n miras\u00e7\u0131lara intikalinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Almanya Federal Mahkemesi karar\u0131n\u0131n \u00fclkemiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan da uygulanabilir oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Karar yaln\u0131zca Facebook a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, benzer nitelik ta\u015f\u0131yan di\u011fer t\u00fcm sosyal medya hesaplar\u0131 i\u00e7in de emsal te\u015fkil edecek niteliktedir.<\/p>\n\n\n\n

Sosyal medya hesaplar\u0131 \u00fczerindeki hakk\u0131n miras hukuku kapsam\u0131nda \u00f6l\u00fcme ba\u011fl\u0131 tasarruflar a\u00e7\u0131s\u0131ndan da incelenmesi gerekmektedir. TMK \u00f6l\u00fcme ba\u011fl\u0131 tasarruflar\u0131n ba\u015fl\u0131ca iki \u015fekilde yap\u0131labilece\u011fini d\u00fczenlemi\u015ftir (TMK 531. madde vd., 545. madde vd.): vasiyetname ve miras s\u00f6zle\u015fmesi. Bu sebeple Kanun\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen zorunlu unsurlar\u0131 yerine getirmeksizin yap\u0131lan bir i\u015flem, her ne adla yap\u0131l\u0131rsa yap\u0131ls\u0131n vasiyetname veya miras s\u00f6zle\u015fmesi niteli\u011fi ta\u015f\u0131mayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Almanya\u2019da bahse konu Facebook hesab\u0131n\u0131n miras\u00e7\u0131lara ge\u00e7ip ge\u00e7meyece\u011fi tart\u0131\u015fmas\u0131ndan sonra ge\u00e7en s\u00fcre i\u00e7erisinde Facebook ve di\u011fer baz\u0131 sosyal medya platformlar\u0131 i\u00e7eriklerinde bir d\u00fczenlemeye giderek, ki\u015filere ayarlar men\u00fcs\u00fcnden \u00f6l\u00fcmleri halinde hesap \u015fifrelerinin payla\u015f\u0131l\u0131p payla\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131, payla\u015f\u0131lacaksa kimlerle payla\u015f\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 tercih etme imk\u00e2n\u0131 getirmi\u015ftir. Fakat b\u00f6yle bir se\u00e7im T\u00fcrk hukukundaki mevcut h\u00fck\u00fcmler incelendi\u011finde, hukuken kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmayan bir i\u015flemdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu se\u00e7im hakk\u0131, hukuki niteli\u011fi itibariyle vasiyetnameden olduk\u00e7a uzakt\u0131r. Zira el yaz\u0131s\u0131 ile d\u00fczenlenmi\u015f, resmi ya da s\u00f6zl\u00fc vasiyetname t\u00fcrlerinden hi\u00e7birinin \u00f6zelliklerini ta\u015f\u0131mamaktad\u0131r. Bunun yan\u0131nda internet kullan\u0131m\u0131nda \u00e7ocuk kullan\u0131c\u0131lar\u0131n olduk\u00e7a yayg\u0131n oldu\u011fu bug\u00fcnlerde 15 ya\u015f \u015fart\u0131n\u0131n da kar\u015f\u0131lanmayabilece\u011fi pek a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu nedenle hesap sahibinin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda b\u00f6yle bir se\u00e7im yaparak \u015fifresinin verilece\u011fi ki\u015fiyi belirlemesi vasiyetname niteli\u011fi ta\u015f\u0131mayacakt\u0131r. B\u00f6yle bir se\u00e7ime uyarak hesap \u015fifresinin, \u00f6rne\u011fin \u00f6lenin arkada\u015f\u0131na verilmesi ise \u00f6zel hayat\u0131n ve haberle\u015fmenin gizlili\u011fini ihlal edecektir. Di\u011fer bir \u00f6l\u00fcme ba\u011fl\u0131 tasarruf t\u00fcr\u00fc olan miras s\u00f6zle\u015fmesinde de \u00f6nemli olan miras s\u00f6zle\u015fmesi i\u00e7in kanunen aranan zorunlu \u015fartlar\u0131n yerine getirilip getirilmedi\u011fi, hukuken ge\u00e7erli bir miras s\u00f6zle\u015fmesinin var olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Yani hukuken ge\u00e7erli bir miras s\u00f6zle\u015fmesinin varl\u0131\u011f\u0131 halinde bu s\u00f6zle\u015fme gere\u011fince miras b\u0131rakan\u0131n dijital malvarl\u0131\u011f\u0131, s\u00f6zle\u015fmenin kar\u015f\u0131 taraf\u0131na ya da s\u00f6zle\u015fmede belirtilen ki\u015fiye ge\u00e7melidir. Ancak miras s\u00f6zle\u015fmesi ge\u00e7ersizse, dijital malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6lenin kanuni miras\u00e7\u0131lar\u0131na intikali s\u00f6z konusu olabilecektir. Bu durumda dahi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zel hayat\u0131n ve haberle\u015fmenin gizlili\u011finin ihlaline y\u00f6nelik itiraz hakk\u0131 do\u011fabilece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6lenin sosyal medya hesaplar\u0131n\u0131n miras\u00e7\u0131lara intikal edip etmeyece\u011fi konusu Anayasal d\u00fczenlemeler ve kanuni ilkelerin yan\u0131 s\u0131ra hesab\u0131n maddi bir getirisi olup olmamas\u0131na g\u00f6re \u00fc\u00e7l\u00fc bir ayr\u0131m yap\u0131larak da incelenebilir. Zira kullan\u0131m amac\u0131na g\u00f6re sosyal medya hesaplar\u0131n\u0131; maddi bir i\u00e7eri\u011fe sahip olmayan<\/em>, salt ki\u015filer aras\u0131nda ileti\u015fim amac\u0131yla kullan\u0131lan hesaplar<\/em> ile maddi bir getirisi olan veya ticari ama\u00e7larla kullan\u0131lan hesaplar<\/em> olu\u015fturmakta ve bunlar\u0131n yan\u0131nda karma nitelikte, yani her iki amac\u0131n da tek bir hesapla kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 hesaplar da bulunmaktad\u0131r. Bu nedenle sadece \u201cdijital malvarl\u0131klar\u0131 da mirasa konu olmal\u0131d\u0131r\u201d<\/em> veya \u201colmamal\u0131d\u0131r\u201d<\/em> \u015feklindeki bir genelleme teredd\u00fctlere yol a\u00e7abilecektir.<\/p>\n\n\n\n

Maddi bir i\u00e7eri\u011fe sahip olmayan, salt ki\u015filer aras\u0131 ileti\u015fim amac\u0131yla kullan\u0131lan hesaplar a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hemen her ya\u015fta kesimin yak\u0131nlar\u0131yla, arkada\u015flar\u0131yla haberle\u015fmek, mesajla\u015fmak yahut birbirleriyle foto\u011fraflar\u0131n\u0131 payla\u015fmak amac\u0131yla kulland\u0131\u011f\u0131 en az bir hesap bulunmaktad\u0131r. Bu hesaplar\u0131n miras\u00e7\u0131lara intikali a\u00e7\u0131s\u0131ndan yukar\u0131da bahsedilen Anayasal ilkeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda bir karar verilmesi gerekecektir. Ayr\u0131ca bu t\u00fcr hesaplar\u0131n TMK\u2019n\u0131n 653. maddesi gere\u011fi mektup ve g\u00fcnl\u00fck gibi \u00f6zel an\u0131 niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan bir e\u015fya olarak de\u011ferlendirilerek kanuni miras\u00e7\u0131lara intikali s\u00f6z konusu olabilecektir. S\u00f6z\u00fc edilen Almanya Federal Mahkemesi\u2019nce verilen karar da bu y\u00f6ndedir.<\/p>\n\n\n\n

Maddi kazan\u00e7 elde etmeye y\u00f6nelik a\u00e7\u0131lan ve kullan\u0131lan hesaplara \u201cYouTube\u201d<\/em> hesaplar\u0131 \u00f6rnek verilebilir. Bu durum geli\u015fen teknolojinin yeni meslekler de ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131n modern bir kan\u0131t\u0131d\u0131r. Zira bu i\u015fi meslek edinen ki\u015filerin say\u0131s\u0131 g\u00fcnden g\u00fcne artmaktad\u0131r. Bu hesaplar\u0131n miras\u00e7\u0131lara intikali konusunda ise, \u00e7ok y\u00fcksek miktarlara kadar gelir elde etmeye imk\u00e2n tan\u0131yan bir hesab\u0131n, ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra miras\u00e7\u0131lara kalmayaca\u011f\u0131n\u0131n yahut vasiyetname ya da miras s\u00f6zle\u015fmesine konu olmayaca\u011f\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi ise hakkaniyete uygun olmayacakt\u0131r. Bu nedenle YouTube kanallar\u0131n\u0131n veya maddi kazan\u00e7 elde etmeye y\u00f6nelik kullan\u0131lan \u201cInstagram\u201d<\/em> ve benzeri sosyal medya hesaplar\u0131n\u0131n, ki\u015filerin \u00f6l\u00fcmlerinden \u00f6nce hukuka uygun bir vasiyetname ya da miras s\u00f6zle\u015fmesi yapm\u0131\u015flarsa buna g\u00f6re, yoksa da kanuni intikal kurallar\u0131 uyar\u0131nca k\u00fclli haleflerine intikal etmesi s\u00f6z konusu olmal\u0131d\u0131r. Miras b\u0131rakan\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda d\u00fczenli gelir elde etti\u011fi, hukuken ve fiilen devri m\u00fcmk\u00fcn olan sosyal medya hesaplar\u0131n\u0131n terekeye dahil edilemeyece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi modern hukuk ilkeleriyle \u00e7eli\u015fmektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde sosyal medya hesaplar\u0131n\u0131n ekonomik kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 takip\u00e7i say\u0131s\u0131 ve etkile\u015fim yo\u011funlu\u011fu \u00fczerinden \u00f6l\u00e7\u00fclmektedir. Y\u00fcksek takip\u00e7i say\u0131s\u0131 ve bu takip\u00e7ilerin sosyal medya hesab\u0131na g\u00f6stermi\u015f oldu\u011fu ilginin yo\u011fun olmas\u0131 halinde ilgili hesaplardan miras\u00e7\u0131lar\u0131n maddi gelir elde etme imk\u00e2nlar\u0131 hala bulunmaktad\u0131r. Miras b\u0131rakan\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 bu i\u015fi devam ettirmek istemeyen miras\u00e7\u0131lar\u0131n bu hesaplar\u0131 satma yoluna giderek maddi kazan\u00e7 elde etmeleri de m\u00fcmk\u00fcn olmal\u0131d\u0131r. Bu nedenle bu t\u00fcr dijital malvarl\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlerinin k\u00fclli haleflere intikalinin s\u00f6z konusu olmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Bunlar\u0131n haricinde hem ileti\u015fim amac\u0131yla hem de maddi kazan\u00e7 elde etmeye y\u00f6nelik hesaplar da yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu t\u00fcr hesaplar\u0131n hesap sahibinin \u00f6l\u00fcmden sonraki ak\u0131beti de ayr\u0131 bir sorun te\u015fkil etmektedir. \u00d6rne\u011fin, tan\u0131nm\u0131\u015f ki\u015filerin ki\u015fisel hesaplar\u0131ndan hem ba\u015fka ki\u015filerle mesajla\u015ft\u0131\u011f\u0131 hem de maddi gelir elde etmeye y\u00f6nelik faaliyetlerde bulundu\u011fu yo\u011fun olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Karma niteli\u011fe sahip hesaplara ili\u015fkin olarak, \u00f6len ki\u015finin e-posta i\u00e7eriklerinde maddi de\u011feri olan birtak\u0131m elektronik veriler bulunuyorsa, yahut y\u00fcksek say\u0131da takip\u00e7isi bulunan sosyal medya hesaplar\u0131nda miras b\u0131rakan\u0131n taraf\u0131 oldu\u011fu ticari anla\u015fmalar mevcutsa miras\u00e7\u0131lar\u0131n s\u00f6z konusu ticari getirilerin terekeye dahil edilmesi gerekti\u011fi iddias\u0131yla ve bilirki\u015fi incelemesi sonucunda da s\u00f6z konusu iddian\u0131n ispatlanmas\u0131 \u015fart\u0131yla e-posta i\u00e7eri\u011finin yahut sosyal medya hesab\u0131n\u0131n mirasa konu olabilece\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Teknolojinin ve internetin g\u00fcndelik hayatta olduk\u00e7a yo\u011fun bir \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 sonucunda bilhassa \u00f6zel hukuk ili\u015fkilerinin internet ortam\u0131nda kurulmas\u0131, y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi ve sonland\u0131r\u0131lmas\u0131 olduk\u00e7a s\u0131k rastlan\u0131r bir durum haline gelmi\u015ftir. Durum b\u00f6yle olsa da dijital miras konusunun hukuki a\u00e7\u0131dan ne \u015fekilde ele al\u0131naca\u011f\u0131 hususu hala tam anlam\u0131yla netle\u015ftirilememi\u015ftir. Durum yaln\u0131zca T\u00fcrk hukuku ya da Alman hukuku bak\u0131m\u0131ndan b\u00f6yle olmay\u0131p pek \u00e7ok \u00fclke hukukunun, dijital d\u00fcnyan\u0131n gereklerine yeti\u015femedi\u011fi ve bunlar\u0131n gerisinde kald\u0131\u011f\u0131 a\u015fik\u00e2rd\u0131r.            <\/p>\n\n\n\n

\u0130fade edildi\u011fi \u00fczere; Dijital Miras<\/em>, halihaz\u0131rda T\u00fcrk Hukukuna olduk\u00e7a yabanc\u0131 bir kavramd\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu konuya ili\u015fkin yasal bir d\u00fczenleme yap\u0131l\u0131ncaya kadar, dijital miras konusuna \u00f6\u011freti ve yarg\u0131 kararlar\u0131 ile y\u00f6n verilmesi gerekmektedir. En nihayetinde, \u00f6nemi ve hukuki ili\u015fkilerdeki yeri giderek artan dijital d\u00fcnyan\u0131n gereklerine hukuk d\u00fczeni i\u00e7erisinde de cevap verilmeli, ayr\u0131ca bu ba\u011flamda, bu ili\u015fkilerin g\u00f6r\u00fcn\u00fcm bi\u00e7imlerinden biri olan dijital miras kavram\u0131n\u0131n T\u00fcrk Medeni Kanunu kapsam\u0131ndaki yeri de\u011ferlendirilmeli ve hukukun dijitalle\u015ftirilmesi hususu yasama g\u00fcndemine al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

KAYNAK\u00c7A<\/p>\n\n\n\n

1.T.C. Anayasas\u0131 https:\/\/www.tbmm.gov.tr\/anayasa\/anayasa_2018.pdf<\/a> adresinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

2. T\u00fcrk Medeni Kanunu https:\/\/www.mevzuat.gov.tr\/MevzuatMetin\/1.5.4721.pdf<\/a> adresinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

3. T\u00fcrk Ceza Kanunu https:\/\/www.mevzuat.gov.tr\/MevzuatMetin\/1.5.5237.pdf<\/a> adresinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r<\/p>\n\n\n\n

4.\u0130LER\u0130 \u00c7i\u011fdem. \u201cDijital Miras- Alman Federal Mahkemesi\u2019nin Facebook Karar\u0131 \u00dczerine Bir \u0130nceleme\u201d <\/em>TBB Dergisi 2020 (146)<\/p>\n\n\n\n

5.MARA\u015eLI D\u0130N\u00c7 Yasemin, 2019. \u201c\u00d6l\u00fcmden Sonra Sosyal Medya Hesaplar\u0131n\u0131n Hukuki Ak\u0131beti: Dijital Miras\u201d <\/em>TBB Dergisi (142)<\/p>\n\n\n\n

6.\u0130NCE AKMAN Nurten, 2018. \u201cMirasb\u0131rakan\u0131n Dijital Bilgilerinin Miras\u00e7\u0131lara Ge\u00e7i\u015fi: Dijital Tereke\u201d <\/em>\u0130n\u00f6n\u00fc \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Dergisi<\/p>\n\n\n\n

7.\u00d6ZTAN Bilge, 2018. Miras Hukuku<\/em>. Ankara: Turhan Kitabevi Yay\u0131nlar\u0131<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yazarlar: Olcayto DO\u011eAN\u00c7EL\u0130K, MBA \u2013 Ay\u00e7a EK\u015e\u0130 \u2013 Bolay\u0131r & Do\u011fan\u00e7elik Avukatl\u0131k B\u00fcrosu \u00d6Z Teknolojinin geli\u015fmesiyle birlikte giderek daha \u00e7ok \u00f6nem kazanan ve hayat\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 haline gelen sosyal medya hesaplar\u0131, e-postalar, dijital payla\u015f\u0131mlar, kripto para hesaplar\u0131 gibi varl\u0131klar ki\u015finin dijital malvarl\u0131\u011f\u0131na v\u00fccut vermekte olup \u00f6l\u00fcm\u00fc halinde dijital miras\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. T\u00fcrk hukukunda dijital malvarl\u0131\u011f\u0131… Dijital Miras<\/span><\/a><\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":2215,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","neve_meta_reading_time":"","_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-772","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel-makaleler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/772","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=772"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/772\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2203,"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/772\/revisions\/2203"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2215"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=772"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=772"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=772"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}