Yazarlar: Gizem K\u00dc\u00c7\u00dcK \u2013 Olcayto DO\u011eAN\u00c7EL\u0130K, MBA \u2013 Bolay\u0131r & Do\u011fan\u00e7elik Avukatl\u0131k B\u00fcrosu<\/p>\n\n\n\n
\u00d6Z<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u015eirketler bak\u0131m\u0131ndan en \u00f6nemli hukuki i\u015flemlerden pay devri \u00f6zellikle ekonomideki dalgalanmalar nispetinde g\u00fcn\u00fcm\u00fczde pay sahiplerinin s\u0131kl\u0131kla ba\u015fvurdu\u011fu bir i\u015flem olmaktad\u0131r. Bilhassa anonim \u015firketlerde ortakl\u0131ktan ayr\u0131lma hakk\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan[1]<\/a> pay devri, pay sahiplerinin ortakl\u0131ktan \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolunu te\u015fkil etmektedir. \u00c7o\u011fu zaman ileride herhangi bir ihtilaf\u0131n ya\u015fanmayaca\u011f\u0131 saikiyle gereken dikkat ve \u00f6zen g\u00f6sterilmeyen pay devri hususunda mevzuat gerekliliklerinin yerine getirilmemesi hasebiyle beklenenin aksine zaman ve kazan\u00e7 kayb\u0131 ya\u015fanmakta, \u00e7o\u011fu kez i\u015flemin ge\u00e7ersiz say\u0131lmas\u0131 haliyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu nedenle i\u015fbu \u00e7al\u0131\u015fmada T\u00fcrk \u015eirketler Hukuku uygulamas\u0131nda en \u00e7ok kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan \u015firket t\u00fcrlerini te\u015fkil eden anonim ve limited ortakl\u0131klarda pay devrine ili\u015fkin prosed\u00fcr ile pay devrinde en \u00e7ok sorun ya\u015fanan alanlardan olan vergi uygulamalar\u0131 i\u015flenecektir.<\/p>\n\n\n\n ABSTRACT<\/strong><\/p>\n\n\n\n Assignemnt of share, which constitutes one of the most important legal transactions for corporations, is a transaction frequently applied by shareholders today, especially in proportion to fluctuations in the economy. In particular, since shareholders can not withdraw from joint stock companies, share assignment is considered as a way out. Most of the time, corporations are not attentive while fulfilling assignment of shares, believing that it will not cause any conflict in the future. However, not fulfilling the legislative necessities during the assignment of shares bring a great loss of time and profit and mostly cause the transactions to become null and void. Thus, herein joint stock companies as well as limited liablity companies known as one of the most confronting corporation types in the practice of Turkish Corporate Law and tax practice which is among the most conflicted fields in the assignment of shares will be discussed.<\/p>\n\n\n\n I.I. Senede Ba\u011flanmam\u0131\u015f (\u00c7\u0131plak) Paylar\u0131n Devri<\/strong><\/p>\n\n\n\n 6102 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ticaret Kanunu (TTK) ile esasen paylar\u0131n senede ba\u011flanmas\u0131 hususunda bir zorunluluk getirilmemi\u015ftir[2]<\/a>. Bu sebepledir ki g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ticaret hayat\u0131nda faaliyet g\u00f6steren bir\u00e7ok anonim \u015firket pay senedi \u00e7\u0131karmaktan; bir di\u011fer ifadeyle fiziken pay senedi bast\u0131rmaktan \u00e7o\u011funlukla kanuni bir zorunluluk olmamas\u0131 nedeniyle ihmalen imtina etmektedir. Dolay\u0131s\u0131 ile g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki bir\u00e7ok anonim \u015firketin pay sahipli\u011finin el de\u011fi\u015ftirmesi senede ba\u011flanmam\u0131\u015f paylar\u0131n devri i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen h\u00fck\u00fcmler \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir. TTK mezk\u00fbr paylar\u0131n devri i\u00e7in a\u00e7\u0131k bir d\u00fczenleme i\u00e7ermese de yarg\u0131 i\u00e7tihatlar\u0131 ile \u00f6\u011freti \u00e7\u0131plak paylar\u0131n devri hususunda g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fine varm\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re, \u00e7\u0131plak paylar\u0131n devri genel h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re sa\u011flanacakt\u0131r[3]<\/a>. Bu noktada pay\u0131 devreden pay sahibinin pay bedelini tamamen \u00f6deyip \u00f6dememesine g\u00f6re uygulanacak h\u00fck\u00fcmler de farkl\u0131l\u0131k arz edecektir. \u015eayet devreden pay sahibi pay bedelini tamamen \u00f6demi\u015fse devir i\u015flemi 6098 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nun (TBK) alaca\u011f\u0131n devri i\u00e7in \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fekil \u015fartlar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015fecektir[4]<\/a>. Dolay\u0131s\u0131 ile pay bedelini tamamen \u00f6demi\u015f pay sahibi ile ger\u00e7ekle\u015ftirilecek devir i\u015flemlerinde yaz\u0131l\u0131 bir temlik beyan\u0131 aranacakt\u0131r. Uygulamada bu temlik beyan\u0131 hisse devir s\u00f6zle\u015fmesi ad\u0131 alt\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilmekte ve pay devrinin \u015firkete kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclebilmesini teminen ilgili s\u00f6zle\u015fme de \u015firkete ibraz edilmektedir. Fakat burada \u015firkete s\u00f6zle\u015fmenin ibraz\u0131 devir i\u00e7in kurucu unsur te\u015fkil etmemekte yaln\u0131zca devrin \u015firkete kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclebilmesine yarar sa\u011flamaktad\u0131r[5]<\/a>. Oysa pay sahibinin devre konu pay\u0131n bedelini tamamen veya k\u0131smen \u00f6dememi\u015f olmas\u0131 halinde ger\u00e7ekle\u015ftirilecek pay devri anonim \u015firketin onay\u0131na ba\u011fl\u0131 olacak ve onay burada kurucu unsuru te\u015fkil edecektir[6]<\/a>. Zira bu halde pay devri alaca\u011f\u0131n temliki h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re de\u011fil TBK\u2019nin borcun nakli i\u00e7in \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fekil \u015fartlar\u0131na g\u00f6re ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir. Devre ili\u015fkin tasarrufi muamelenin neticeye ula\u015fmas\u0131 sonras\u0131nda ise yeni pay sahibi taraf\u0131ndan devrin pay defterine i\u015flenmesi hususunda \u015firkete ba\u015fvuru yap\u0131lmas\u0131 gerekir[7]<\/a>. Zira aksi halde \u015firkete kar\u015f\u0131 devrin \u00f6ne s\u00fcr\u00fclememesi durumu ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Bu noktada pay defterine kayd\u0131n kurucu bir niteli\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmekte fayda vard\u0131r[8]<\/a>. Senede ba\u011flanmam\u0131\u015f paylar\u0131n devrinde kurucu unsuru yaz\u0131l\u0131 temlik s\u00f6zle\u015fmesi te\u015fkil etmekte, bu s\u00f6zle\u015fmenin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcteakip s\u00f6zle\u015fmenin pay defterine kay\u0131t istemini i\u00e7eren ba\u015fvuru ile birlikte \u015firkete sunulmas\u0131n\u0131n devrin ge\u00e7erlili\u011fi \u00fczerinde hi\u00e7bir etkisi bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Anonim \u015firketlerde ger\u00e7ekle\u015ftirilecek olan pay devirlerinde devir serbestisi h\u00e2kim ise de kanunen veya esas s\u00f6zle\u015fme ile birtak\u0131m devir k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 getirilebilir. Bu konu \u00f6\u011fretide tart\u0131\u015fmal\u0131 olmakla beraber h\u00e2kim g\u00f6r\u00fc\u015f pay senetleri i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ba\u011flam h\u00fck\u00fcmlerinin \u00e7\u0131plak paylar\u0131n devrinde de esas al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini ifade etti\u011finden bu \u00e7al\u0131\u015fmada pay senetleri i\u00e7in aktar\u0131lan ba\u011flam h\u00fck\u00fcmlerinin \u00e7\u0131plak paylar i\u00e7in de ge\u00e7erli addedilece\u011fini ifade etmek gerekir[9]<\/a>. Fakat s\u00f6z konusu ba\u011flam h\u00fck\u00fcmleri yaln\u0131zca hukuki i\u015flemle devir hallerinde s\u00f6z konusu olacak pay devrinin miras, miras\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131, e\u015fler aras\u0131ndaki mal rejimi h\u00fck\u00fcmleri veya cebri icra yoluyla devri halinde ge\u00e7erli kabul edilemeyecektir[10]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n I.II. Senede Ba\u011flanm\u0131\u015f Paylar\u0131n Devri<\/strong><\/p>\n\n\n\n I.II.I. Genel Olarak<\/strong><\/p>\n\n\n\n Anonim \u015firketlerde paylar\u0131n senede ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 hallerde i\u015fbu pay senetleri hakk\u0131nda uygulanacak h\u00fck\u00fcmler TTK\u2019nin 484-501. maddeleri aras\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re anonim \u015firketlerde paylar\u0131n ba\u011flanabilece\u011fi hamiline ve nama yaz\u0131l\u0131 olmak \u00fczere iki \u00e7e\u015fit k\u0131ymetli evrak niteli\u011fini haiz senet mevcut ise de as\u0131l olan paylar\u0131n nama yaz\u0131l\u0131 senede ba\u011flanmas\u0131d\u0131r. \u015eayet paylar\u0131n tamam\u0131n\u0131n veya bir k\u0131sm\u0131n\u0131n hamiline yaz\u0131l\u0131 senede ba\u011flanmas\u0131 talep ediliyorsa esas s\u00f6zle\u015fmede bu y\u00f6nde bir h\u00fckm\u00fcn yer almas\u0131 \u015fart\u0131 aranacakt\u0131r[11]<\/a>. Aksi halde hamiline yaz\u0131l\u0131 pay senedi \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra \u015firketin kurulu\u015f a\u015famas\u0131nda nama yaz\u0131l\u0131 olarak \u00e7\u0131kar\u0131lan pay senetlerinin esas s\u00f6zle\u015fmede aksine h\u00fck\u00fcm olmamas\u0131 kayd\u0131yla ilerleyen s\u00fcre\u00e7te hamiline yaz\u0131l\u0131 pay senedine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Fakat kanun koyucu bu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmenin ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmesi i\u00e7in ayn\u0131 zamanda hamiline yaz\u0131l\u0131 pay senedi \u00e7\u0131kar\u0131labilmesinin de \u00f6n ko\u015fulu pay bedelinin tamamen \u00f6denmi\u015f olmas\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n \u00d6ncelikle \u00f6nemle belirtmekte fayda vard\u0131r ki senede ba\u011flanmam\u0131\u015f pay ile senede ba\u011flanm\u0131\u015f pay aras\u0131nda, senede ba\u011flanm\u0131\u015f paylar\u0131n devirde sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 vergi avantajlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda hak ve bor\u00e7lar y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir farkl\u0131l\u0131k bulunmamakt\u0131r. Anonim ortakl\u0131klarda paylar\u0131n senede ba\u011flanmas\u0131 zorunlu olmasa da \u015fayet esas s\u00f6zle\u015fmede hamiline yaz\u0131l\u0131 pay \u00e7\u0131kar\u0131labilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde h\u00fck\u00fcm mevcut ve bu h\u00fck\u00fcm minvalinde hamiline yaz\u0131l\u0131 pay ihdas edilmi\u015f ise bu paylar\u0131n senede ba\u011flanmas\u0131 zorunludur. Bu halde \u015firket y\u00f6netim kurulu pay bedelinin tamam\u0131n\u0131n \u00f6denmesini m\u00fcteakip \u00fc\u00e7 ay i\u00e7erisinde pay senetlerini bast\u0131rmak ve pay sahiplerine da\u011f\u0131tmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Y\u00f6netim kurulunun hamiline yaz\u0131l\u0131 pay senetlerinin bast\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin karar\u0131 ayr\u0131ca tescil ve ilan edilir ve \u015firket internet sitesinde yay\u0131mlan\u0131r. Oysa nama yaz\u0131l\u0131 paylar\u0131n senede ba\u011flanmas\u0131 konusunda bir zorunluluk getirilmemi\u015f, bu halin tek istinas\u0131 olarak az\u0131nl\u0131k pay sahiplerinin nama yaz\u0131l\u0131 paylar\u0131n senede ba\u011flanmas\u0131 hususunda talepte bulunmas\u0131 kabul edilmi\u015ftir. Bu halde y\u00f6netim kurulu hamiline yaz\u0131l\u0131 paylar i\u00e7in takip etti\u011fi prosed\u00fcr\u00fc uygulayarak nama yaz\u0131l\u0131 pay sahiplerine de pay senedi da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 yapacakt\u0131r. \u015eayet y\u00f6netim kurulu taraf\u0131ndan ilgili prosed\u00fcr uygulanmazsa pay sahiplerinden her biri yarg\u0131 yoluna ba\u015fvurarak \u015firket aleyhine eda davas\u0131 a\u00e7abilir.<\/p>\n\n\n\n I.II.II. Hamiline Yaz\u0131l\u0131 Pay Senetlerinin Devri<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tedav\u00fcl kabiliyeti en y\u00fcksek pay senedi olan ve anonim \u00f6zelli\u011fi bulunan hamiline yaz\u0131l\u0131 pay senetleri uygulamada en \u00e7ok rastlanan senetlerden birisidir. Di\u011fer bir ifadeyle, hamiline yaz\u0131l\u0131 pay senetlerine kimin malik oldu\u011fu hususu \u015firket taraf\u0131ndan bilinmemekte, senet \u00fczerinde de bu y\u00f6nde bir kay\u0131t bulunmamakta olup bu pay senetleri TTK h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca devri en kolay pay senedi olarak tan\u0131mlanabilir. Hamiline yaz\u0131l\u0131 pay senedi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yap\u0131lan devrin ge\u00e7erli addedilebilmesi i\u00e7in devrin zilyetli\u011fin devri yoluyla ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi gerekmektedir. Buna g\u00f6re devri ger\u00e7ekle\u015ftirecek pay sahibi senet \u00fczerindeki zilyetli\u011fini m\u00fclkiyeti ge\u00e7irme iradesi ile pay\u0131 devralan ki\u015fiye ge\u00e7irecektir. Zilyetli\u011fin devri i\u00e7in herhangi bir \u015fekil \u015fart\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015f olmakla beraber 6762 say\u0131l\u0131 m\u00fclga T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019nun aksine devrin mutlak suretle teslim \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi \u015fart de\u011fildir. Zilyetli\u011fin devri k\u0131sa elden teslim, h\u00fckmen teslim gibi teslimsiz zilyetli\u011fin ge\u00e7irilmesi hallerinden birine ba\u015fvurulmak suretiyle de ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra devrin anonim \u015firkete ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere kar\u015f\u0131 h\u00fck\u00fcm ifade etmesi i\u00e7in ayr\u0131ca Merkezi Kay\u0131t Kurulu\u015fu\u2019na pay\u0131 devralan ki\u015fi taraf\u0131ndan bir bildirim yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Aksi halde pay\u0131 devralan ki\u015fi paya ba\u011fl\u0131 haklar\u0131n\u0131 kullanamaz. S\u00f6z konusu bildirimin yap\u0131lmas\u0131 ile bildirim tarihi esas al\u0131nmak suretiyle devir, \u015firket ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere kar\u015f\u0131 da h\u00fck\u00fcm ifade edecektir. Fakat \u00f6nemle belirtilmelidir ki esasen devir zilyetli\u011fin ge\u00e7irilmesi ile birlikte nihayete ermi\u015f olacak, Merkezi Kay\u0131t Kurulu\u015fu\u2019na yap\u0131lacak bildirim yaln\u0131zca a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 nitelik arz edecektir. TTK\u2019nin 499. maddesi uyar\u0131nca hamiline yaz\u0131l\u0131 pay senetlerinin \u015firket taraf\u0131ndan tutulmas\u0131 zorunlu olan pay defterine kay\u0131t zorunlulu\u011funun bulunmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Nitekim anonim niteli\u011fi bulunan hamiline yaz\u0131l\u0131 pay senetlerine ba\u011fl\u0131 paylar\u0131n kimin kontrol\u00fcnde bulundu\u011funun \u015firket taraf\u0131ndan bilinmesi imk\u00e2n\u0131n\u0131n olmamas\u0131 nedeniyle pay sahiplerinin ad, soyad, unvan ve adresleri ile paylar\u0131n kimlerin elinde oldu\u011fu, paylara ili\u015fkin bor\u00e7 ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin ifaya konu edilip edilmedi\u011fi hususlar\u0131n\u0131 ihtiva eden ticari bir deftere yaz\u0131lmas\u0131ndan bahsetmek yerinde olmaz.<\/p>\n\n\n\n Hamiline yaz\u0131l\u0131 pay senetlerin tedav\u00fcl kolayl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir di\u011fer g\u00f6stergesi, ilgili senetlerin devrinin esas s\u00f6zle\u015fme ile zorla\u015ft\u0131r\u0131lamamas\u0131 ve ortadan kald\u0131r\u0131lamamas\u0131d\u0131r. Zira hamiline yaz\u0131l\u0131 pay senetlerinin devrinin zorla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 senedin anonim niteli\u011fiyle ba\u011fda\u015fmaz. Bu husus, TTK\u2019nin 490 vd. maddelerinde nama yaz\u0131l\u0131 paylar i\u00e7in devir s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 getirilmesi konusunda a\u00e7\u0131k bir d\u00fczenleme yap\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131n hamiline yaz\u0131l\u0131 paylar\u0131n devrini d\u00fczenleyen 489. maddede bu y\u00f6nde bir ibareye yer verilmemesi sebebiyle \u00f6\u011freti taraf\u0131ndan da kabul edilmektedir.<\/p>\n\n\n\n I.II.III. Nama Yaz\u0131l\u0131 Pay Senetlerinin Devri<\/strong><\/p>\n\n\n\n Anonim \u015firketlerde esas s\u00f6zle\u015fmede aksi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011fi s\u00fcrece paylar\u0131n nama yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu ve nama yaz\u0131l\u0131 paylara ili\u015fkin TTK\u2019de senede ba\u011flanma zorunlulu\u011fu getirilmedi\u011fi ifade edilmi\u015ftir. Fakat \u015fayet az\u0131nl\u0131k istemde bulunursa nama yaz\u0131l\u0131 paylar hamiline yaz\u0131l\u0131 paylar i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen prosed\u00fcr takip edilmek suretiyle senede ba\u011flanacak ve bu senetlerin devri bu surette m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir. Kanunen emre yaz\u0131l\u0131 olarak tan\u0131mlanan nama yaz\u0131l\u0131 pay senetlerinin hukuki i\u015flemle devri TTK uyar\u0131nca ciro edilmi\u015f senedin zilyetli\u011finin devralana ge\u00e7irilmesi suretiyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Fakat \u015fayet kanuni bir devir s\u00f6z konusu olacaksa m\u00fclga TTK\u2019nin aksine TTK\u2019nin 490\/2. maddesinde yaln\u0131zca hukuki i\u015flemle devirlerin ciro edilmi\u015f senedin zilyetli\u011finin devri suretiyle ger\u00e7ekle\u015fece\u011finin belirtilmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda h\u00fckm\u00fcn mefhum-u muhalifinden a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere ciro ve zilyetli\u011fin devri i\u015flemlerine gerek kalmaks\u0131z\u0131n devir ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir. Dolay\u0131s\u0131 ile kanuni devirlerde devre ili\u015fkin \u015fekil \u015fart\u0131 bulunmamaktad\u0131r. Ciro senedin \u00fczerine veyahut alonj ad\u0131 verilen ayr\u0131 bir k\u00e2\u011f\u0131da yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan bir temlik beyan\u0131d\u0131r[12]<\/a>. Bu temlik beyan\u0131 ve senet zilyetli\u011finin hamiline yaz\u0131l\u0131 pay senetlerinde oldu\u011fu \u00fczere m\u00fcstakbel pay sahibine devri sonras\u0131nda nama yaz\u0131l\u0131 pay\u0131n devri sa\u011flanm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Fakat hamiline yaz\u0131l\u0131 pay senetlerinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclenin aksine nama yaz\u0131l\u0131 pay senetlerinin devrinde devrin \u015firkete ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclebilmesi i\u00e7in pay\u0131 devralan taraf\u0131ndan \u015firkete pay defterine kay\u0131t i\u00e7in ba\u015fvuruda bulunulmas\u0131 gerekmektedir. Bu ba\u015fvurunun yaz\u0131l\u0131 olarak yap\u0131lmas\u0131 ispat kolayl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. Ba\u015fvuru \u00fczerine devrin ge\u00e7erlili\u011fini inceleyecek olan \u015firket \u015fayet devrin ge\u00e7erli oldu\u011fu kanaatine var\u0131r ise devri pay defterine i\u015fleyecek ve bu surette yeni pay sahibi senede ba\u011fl\u0131 haklar\u0131n\u0131 \u015firkete kar\u015f\u0131 da ileri s\u00fcrebilecektir. \u015eirketin, pay sahibi taraf\u0131ndan pay defterine kay\u0131t talebini, devrin ge\u00e7ersiz oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki gerek\u00e7e d\u0131\u015f\u0131nda reddetmesine imk\u00e2n yoktur. Bu durumda ise hem devreden hem de devralan taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131lacak bir eda davas\u0131 ile pay defterine kay\u0131t sa\u011flanabilecektir. Mezk\u00fbr davada has\u0131m ise \u015firket olacakt\u0131r. \u00d6nemle belirtmekte yarar vard\u0131r ki pay defterine kayd\u0131n senede ba\u011fl\u0131 haklar\u0131n ge\u00e7i\u015finde herhangi bir etkisi yoktur, bu kay\u0131t yaln\u0131zca ilgili haklar\u0131n \u015firket nezdinde ileri s\u00fcr\u00fclebilmesini sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Nama yaz\u0131l\u0131 pay senetlerine ili\u015fkin devir k\u0131s\u0131tlamalar\u0131na gelince ise bu pay senetleri bak\u0131m\u0131ndan hamiline yaz\u0131l\u0131 pay senetlerinde oldu\u011funun aksine devrin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu haller mevcuttur. \u015eayet pay sahibi pay bedelini tamamen ifa etmemi\u015f bulunuyorsa miras, miras\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131, e\u015fler aras\u0131ndaki mal rejimi h\u00fck\u00fcmleri veya cebr\u00ee icra yoluyla ger\u00e7ekle\u015fen devirler istisna olmak \u00fczere devir ancak \u015firketin onay\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015febilir. E\u011fer \u015firket devre onay verir ise bu durumda pay defterine kay\u0131t ile birlikte pay senedini iktisap eden kimse s\u00f6z konusu pay bedelini \u00f6deme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc alt\u0131na girmi\u015f olacak ve devri ger\u00e7ekle\u015ftiren pay sahibi ilgili bor\u00e7tan kurtulacakt\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra esas s\u00f6zle\u015fme ile de devrin \u015firket onay\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde d\u00fczenleme getirilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n I.III. Pay Devrinde Vergilendirme Sorunu<\/strong><\/p>\n\n\n\n I.III. I. Gelir Vergisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n 193 say\u0131l\u0131 Gelir Vergisi Kanunu\u2019nun m\u00fckerrer 80. maddesi gere\u011fince \u201c\u0130vazs\u0131z olarak iktisap edilenler ile tam m\u00fckellef kurumlara ait olan ve iki y\u0131ldan fazla s\u00fcreyle elde tutulan hisse senetleri hari\u00e7, menkul k\u0131ymetlerin veya di\u011fer sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n elden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131ndan sa\u011flanan kazan\u00e7lar<\/em>\u201d de\u011fer art\u0131\u015f kazanc\u0131 olarak nitelendirilmekte ve gelir vergisine tabi tutulmaktad\u0131r. Anonim \u015firketlerde pay senetlerinin \u201cMenkul K\u0131ymetler<\/em>\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda d\u00fczenlenmesi yoluna gidildi\u011finden \u00f6\u011freti taraf\u0131ndan ilgili senetlerin menkul k\u0131ymet niteli\u011fini haiz oldu\u011fu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kabul edilmektedir[13]<\/a>. Bu sebepledir ki mezk\u00fbr h\u00fck\u00fcm dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda pay senetlerinin devrinin de\u011fer art\u0131\u015f kazanc\u0131 olarak adland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131ndan ve gelir vergisine tabi olaca\u011f\u0131ndan bahsedilecektir. Fakat ayn\u0131 h\u00fck\u00fcmde vergi istisnas\u0131 tan\u0131nan bir hal tanzimine gidilmi\u015f ve ivazs\u0131z olarak iktisap edilenler ile tam m\u00fckellef kurumlara ait iki y\u0131ldan fazla s\u00fcre ile elde tutulan pay senetlerinin devrinin gelir vergisine tabi tutulmayaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re, \u015fayet devre konu pay senedi devri ger\u00e7ekle\u015ftiren pay sahibinin uhdesinde asgari iki y\u0131l s\u00fcre ile bulunuyorsa, di\u011fer bir ifadeyle pay sahibi devre konu olacak pay senedinin asgari iki y\u0131l s\u00fcreyle zilyetli\u011fini elinde bulundurmu\u015fsa bu halde devir neticesinde elde edilen gelir, vergiye tabi addedilemeyecektir. Dolay\u0131s\u0131 ile pay sahiplerinin paylar\u0131n senede ba\u011flanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak suretiyle gelir vergisi y\u00f6n\u00fcnden avantaj elde etmesi m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckmektedir.<\/p>\n\n\n\n Senede ba\u011flanmam\u0131\u015f paylar a\u00e7\u0131s\u0131ndan durum incelendi\u011finde ise ayn\u0131 h\u00fckm\u00fcn devam\u0131nda \u201cOrtakl\u0131k haklar\u0131n\u0131n veya hisselerinin elden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131ndan do\u011fan kazan\u00e7lar<\/em>\u201d de\u011fer art\u0131\u015f kazanc\u0131 olarak adland\u0131r\u0131larak herhangi bir vergi istisnas\u0131 tan\u0131nmas\u0131 yoluna gidilmedi\u011finden \u00e7\u0131plak paylar\u0131n devrinin her hal\u00fck\u00e2rda gelir vergisine tabiiyet g\u00f6sterece\u011finden bahsedilecektir.<\/p>\n\n\n\n \u00d6zetle, ger\u00e7ek ki\u015filerin anonim \u015firket paylar\u0131n\u0131 devrinde pay senede ba\u011flanmam\u0131\u015fsa gelir vergisi uygulanacak, lakin pay senede ba\u011flanm\u0131\u015f ve asgari iki y\u0131l s\u00fcreyle pay senedi \u00fczerinde zilyetlik sa\u011flanm\u0131\u015f ise bu halde gelir vergisi istisnas\u0131 s\u00f6z konusu olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Doktrinde ilgili Kanun h\u00fck\u00fcmleri ile 232 say\u0131l\u0131 Gelir Vergisi Genel Tebli\u011fi do\u011frultusunda pay senedi bast\u0131r\u0131l\u0131ncaya kadarki s\u00fcre\u00e7te ilm\u00fchaber \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ise bu durumda ilm\u00fchaberlerin pay senetlerini temsilen \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, paya ba\u011fl\u0131 t\u00fcm haklar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamas\u0131, pay senetlerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 ile birlikte ge\u00e7erlili\u011fini kaybetmesi hallerinin dikkate al\u0131nmas\u0131 suretiyle pay senetlerinin devrine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlerin ilm\u00fchaberler i\u00e7in de uygulama alan\u0131 bulaca\u011f\u0131ndan bahsedilmekle birlikte,[14]<\/a> aksi y\u00f6nde yarg\u0131 kararlar\u0131 mevcuttur.<\/p>\n\n\n\n I.III. II. Kurumlar Vergisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kurumlar\u0131n pay devirlerinden elde ettikleri kazanc\u0131n vergiye tabi olup olmad\u0131\u011f\u0131 hususunda 5520 say\u0131l\u0131 Kurumlar Vergisi Kanunu\u2019nun vergi istisnalar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen 5. maddesi \u00f6nem arz etmektedir. Buna g\u00f6re; \u201cKurumlar\u0131n, en az iki tam y\u0131l s\u00fcreyle aktiflerinde yer alan i\u015ftirak hisseleri ile ayn\u0131 s\u00fcreyle sahip olduklar\u0131 kurucu senetleri, intifa senetleri ve r\u00fc\u00e7han haklar\u0131n\u0131n sat\u0131\u015f\u0131ndan do\u011fan kazan\u00e7lar\u0131n %75\u2019lik k\u0131sm\u0131<\/em>\u201d n\u0131n kurumlar vergisinden istisna oldu\u011fu h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131 ile kurumlar vergisi bak\u0131m\u0131ndan gelir vergisinin aksine pay\u0131n senede ba\u011fl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6nem arz etmeyecek ve pay sahipli\u011fi s\u0131fat\u0131n\u0131n asgari iki y\u0131l s\u00fcrmesi halinde devir neticesinde elde edilen gelirin %75\u2019i her hal\u00fck\u00e2rda kurumlar vergisinden istisna kabul edilecektir.<\/p>\n\n\n\n I.III. III. Katma De\u011fer Vergisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n 3065 say\u0131l\u0131 Katma De\u011fer Vergisi Kanunu\u2019nun (KDVK) 1. maddesi uyar\u0131nca \u201cTicari, s\u0131nai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti \u00e7er\u00e7evesinde yap\u0131lan teslim ve hizmetler<\/em>\u201d katma de\u011fer vergisine tabidir. Pay devirlerinde uygulanacak katma de\u011fer vergisinin tespitinde pay\u0131 devre konu eden ki\u015finin ger\u00e7ek\/t\u00fczel ki\u015fi olup olmamas\u0131na g\u00f6re yap\u0131lacak de\u011ferlendirme de farkl\u0131la\u015facakt\u0131r. Zira pay devrini ger\u00e7ekle\u015ftiren ki\u015finin bir t\u00fczel ki\u015filik olmas\u0131 halinde her hal\u00fck\u00e2rda pay devrinin katma de\u011fer vergisi kapsam\u0131na girece\u011fi kabul edilmekte, fakat ger\u00e7ek ki\u015filerin pay devirlerinde ger\u00e7ek ki\u015finin ticari, s\u0131nai, zirai faaliyet veya serbest meslek faaliyeti kapsam\u0131nda hareket edip etmedi\u011fi \u00f6nem arz etmektedir.<\/p>\n\n\n\n Katma de\u011fer vergisine tabi bir pay devrinin oldu\u011fu hallerde; pay senede ba\u011fl\u0131ysa katma de\u011fer vergisi istisnas\u0131ndan yararlan\u0131labilecektir. Zira pay senetlerinin el de\u011fi\u015ftirmesi KDVK\u2019nun 17\/4. maddesinde istisna kapsam\u0131na d\u00e2hil edilmi\u015ftir. \u00c7\u0131plak paylar bak\u0131m\u0131ndan ise ger\u00e7ek ki\u015filere y\u00f6nelik istisna h\u00fckm\u00fc bulunmamakta, t\u00fczel ki\u015filer bak\u0131m\u0131ndan ise \u201cKurumlar\u0131n aktifinde en az iki tam y\u0131l s\u00fcreyle bulunan i\u015ftirak hisseleri devir ve teslimi<\/em>\u201dnde istisna tan\u0131narak pay\u0131n en az iki y\u0131l s\u00fcreyle zilyetlik alt\u0131nda bulunmas\u0131 halinde katma de\u011fer vergisi m\u00fckellefiyeti do\u011fmayaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Bu durumda senede ba\u011fl\u0131 paylar\u0131n devrinde her hal\u00fck\u00e2rda istisna uygulanmaktayken \u00e7\u0131plak paylarda iki y\u0131l elde tutma \u015fart\u0131 aranarak paylar\u0131n senede ba\u011flanmas\u0131 vergi avantaj\u0131 olarak belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n I.III. IV. Damga Vergisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n 488 say\u0131l\u0131 Damga Vergisi Kanunu\u2019nda yer alan (1) say\u0131l\u0131 tablonun \u201cI. Akitlerle \u0130lgili K\u00e2\u011f\u0131tlar<\/em>\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn A\/1 bendinde, para ihtiva eden mukavelenamelerin i\u00e7erdi\u011fi mebla\u011f\u0131n %0,948 oran\u0131nda damga vergisinin konusunu olu\u015fturdu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Pay devirleri bak\u0131m\u0131ndan yap\u0131lan devir s\u00f6zle\u015fmelerinin bu anlamda damga vergisine tabi olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclse dahi Kanun\u2019da yer alan (2) say\u0131l\u0131 tabloda \u201cIV – Ticari ve Medeni \u0130\u015flerle \u0130lgili K\u00e2\u011f\u0131tlar<\/em>\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn 16. bendinde anonim, eshaml\u0131 komandit ve limited \u015firketler ile yat\u0131r\u0131m fonlar\u0131n\u0131n kurulu\u015flar\u0131na, pay devirlerine, sermaye art\u0131r\u0131mlar\u0131na ve s\u00fcre uzat\u0131mlar\u0131na ili\u015fkin olarak d\u00fczenlenen ka\u011f\u0131tlar\u0131n damga vergisinden istisna tutulaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde h\u00fck\u00fcm ihdas edildi\u011finden paylar\u0131n senede ba\u011fl\u0131 olup olmamas\u0131 fark yaratmaks\u0131z\u0131n devir i\u015fleminin konu edildi\u011fi ka\u011f\u0131tlar damga vergisinden istisna tutulacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n 2. Limited \u015eirketlerde Pay Devri<\/strong><\/p>\n\n\n\n T\u00fcrk ticaret uygulamas\u0131nda en \u00e7ok rastlanan ticaret \u015firketi olan limited \u015firketlerde sermaye pay\u0131n\u0131n devri TTK\u2019nin 593 vd. maddelerinde h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcmler kapsam\u0131nda pay\u0131n senede ba\u011flan\u0131p ba\u011flanmamas\u0131 devir i\u015flemine ili\u015fkin bir fark yaratacak \u015fekilde kabul edilmemi\u015ftir. Di\u011fer bir ifadeyle pay\u0131n senede ba\u011fl\u0131 olup olmamas\u0131 fark yaratmaks\u0131z\u0131n devir ayn\u0131 \u015fekil h\u00fck\u00fcmleri nispetinde ger\u00e7ekle\u015ftirilecektir. Zira sermaye pay\u0131n\u0131n devir \u015feklini d\u00fczenleyen TTK\u2019nin 595. maddesi \u201cEsas sermaye pay\u0131n\u0131n devri ve devir borcunu do\u011furan i\u015flemler<\/em>\u201dden bahsetmi\u015f, pay senedi veya \u00e7\u0131plak pay ayr\u0131m\u0131 yapmam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lgili h\u00fckme g\u00f6re limited \u015firketlerde sermaye pay\u0131n\u0131n devrinin ge\u00e7erli addedilebilmesi i\u00e7in yaz\u0131l\u0131 bir devir s\u00f6zle\u015fmesi akdedilmeli, ard\u0131ndan ise i\u015fbu s\u00f6zle\u015fmedeki imzalar noter kanal\u0131yla onaylanmal\u0131d\u0131r. Noter onay\u0131n\u0131n ge\u00e7erlilik \u015fart\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 hususu \u00f6\u011fretide tart\u0131\u015fma yaratmakla beraber, TBK\u2019nin 12. maddesi gere\u011fince kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u015fekil ge\u00e7erlilik \u015fekli olarak kabul edildi\u011finden ve limited \u015firketlerde pay devrinin ba\u011fl\u0131 olaca\u011f\u0131 \u015feklin tanzim edildi\u011fi h\u00fck\u00fcmde aksi bir hal \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011finden imzalar\u0131n noter arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla onaylanmas\u0131n\u0131n pay devrinin ge\u00e7erlili\u011fine ili\u015fkin oldu\u011fundan bahsetmek gerekir. Yap\u0131lacak s\u00f6zle\u015fmede yer almas\u0131 gereken baz\u0131 unsurlar\u0131 sayma yoluna giden kanun koyucu, ek \u00f6deme ve yan edim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri; rekabet yasa\u011f\u0131 a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f veya t\u00fcm ortaklar\u0131 kapsayacak bi\u00e7imde geni\u015fletilmi\u015f ise, bu husus, \u00f6nerilmeye muhatap olma, \u00f6nal\u0131m, geri al\u0131m ve al\u0131m haklar\u0131 ile s\u00f6zle\u015fme cezas\u0131na ili\u015fkin ko\u015fullar\u0131n da s\u00f6zle\u015fme metnine eklenmesi gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcnde zorunluluk getirmi\u015ftir. Bu asgari unsurlar\u0131n s\u00f6zle\u015fmede yer almamas\u0131 devrin ge\u00e7ersizli\u011fine yol a\u00e7acakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Pay devrine ili\u015fkin yaz\u0131l\u0131 s\u00f6zle\u015fmeye ait imzalar\u0131n noter taraf\u0131ndan tasdiki sonras\u0131nda ise \u015firket genel kurulunun salt \u00e7o\u011funluk ile devre onay vermesi gerekmektedir. Fakat esas s\u00f6zle\u015fmede bu \u015fart\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 veyahut devre ili\u015fkin ko\u015fullar\u0131n a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 veya kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 sa\u011flanabilir. Bu ba\u011flamda, pay devrinin tamamen yasaklanmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da vard\u0131r. Genel kurul devre hi\u00e7bir gerek\u00e7e g\u00f6stermeksizin onay vermekten ka\u00e7\u0131nabilirse de \u015fayet esas s\u00f6zle\u015fmede devrin reddedilebilece\u011fi haller \u00f6zel olarak belirtilmi\u015fse genel kurulun bu sebepler d\u0131\u015f\u0131nda devre onay vermekten ka\u00e7\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Fakat devre ili\u015fkin s\u00f6zle\u015fmede ek \u00f6deme veya yan edim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fse bu durumda s\u00f6zle\u015fmede herhangi bir h\u00fck\u00fcm olmasa dahi genel kurul \u00f6deme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u015f\u00fcpheli g\u00f6r\u00fcr ve teminat isterse, teminat verilmedi\u011fi hallerde devri reddedebilecektir. Genel kurulun haks\u0131z bir \u015fekilde devir istemini reddi halinde ise pay sahibi ortakl\u0131ktan ayr\u0131labilecektir. \u015eirket genel kurulunun devir i\u015fleminin s\u00fcr\u00fcncemede kalmas\u0131na yol a\u00e7mas\u0131 ihtimaline kar\u015f\u0131 kanun koyucu devre ili\u015fkin \u00fc\u00e7 ay i\u00e7erisinde i\u015flem yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini, aksi halde devre onay verilmi\u015f kabul edilece\u011fini d\u00fczenlemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Genel kurulun onay\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ise devir, \u00f6nce pay defterine kaydedilecek ve ard\u0131ndan devir i\u015flemi Ticaret Sicil M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019ne bildirilecektir. Fakat bu iki i\u015flemin de devrin ge\u00e7erlili\u011fi \u00fczerinde bir etkisi bulunmamakta olup devir \u015firket genel kurulunun devri onaylad\u0131\u011f\u0131 tarihte ge\u00e7erli olarak kurulmu\u015f addedilecektir. E\u011fer Ticaret Sicil M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019ne ba\u015fvuru otuz g\u00fcn i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015ftirilmezse, devredenin M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011fe yapaca\u011f\u0131 ba\u015fvuru ile devre konu edilen paylara ili\u015fkin pay sahipli\u011finin silinmesini isteme hakk\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Limited \u015eirket Pay Devrinde Vergilendirme Sorunu<\/strong><\/p>\n\n\n\n Limited \u015firketler bak\u0131m\u0131ndan pay devrine ili\u015fkin vergilendirme esaslar\u0131n\u0131 ele almadan \u00f6nce limited \u015firketlerde pay senetlerinin niteli\u011finin incelenmesinde fayda vard\u0131r. Bu ba\u011flamda, limited \u015firketlerde pay senedi ispat arac\u0131 olarak veya nama yaz\u0131l\u0131 olarak \u00e7\u0131kar\u0131labilmekte olup bu senetlere ili\u015fkin h\u00fckm\u00fcn anonim \u015firketlerde oldu\u011funun aksine kanun sistemati\u011fi i\u00e7erisinde \u201cMenkul K\u0131ymetler<\/em>\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda de\u011fil, \u201cOrtaklar\u0131n Hak ve Bor\u00e7lar\u0131<\/em>\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda d\u00fczenlenmi\u015f olmas\u0131 ve TTK\u2019nin 593. maddesinin gerek\u00e7esinde s\u00f6z konusu pay senetlerinin pay devrinde kolayl\u0131k yaratmayaca\u011f\u0131, ispat arac\u0131 oldu\u011fu, limited \u015firket paylar\u0131n\u0131n anonim \u015firket paylar\u0131na yakla\u015fmas\u0131 sonucunu do\u011furmayaca\u011f\u0131 hususlar\u0131n\u0131n belirtilmi\u015f olmas\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda limited \u015firketlerde pay senetlerinin menkul k\u0131ymet niteli\u011fi ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 kabul g\u00f6recektir[15]<\/a>. Bu sebepledir ki anonim \u015firketlerde uygulanacak vergilendirmeye ili\u015fkin esaslar\u0131 belirtirken pay senetlerine ili\u015fkin \u00f6ng\u00f6r\u00fclen istisna h\u00fck\u00fcmleri limited \u015firketler i\u00e7in uygulanmayacakt\u0131r. Di\u011fer bir ifadeyle, limited \u015firketlerde pay devrinden elde edilen kazan\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan de\u011fer art\u0131\u015f kazanc\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda gelir vergisi konusunu olu\u015fturdu\u011fu kabul edilecek ve herhangi bir istisnadan yararlanamayacak, katma de\u011fer vergisi y\u00f6n\u00fcnden ise hem ger\u00e7ek ki\u015filer hem t\u00fczel ki\u015filer bak\u0131m\u0131ndan pay senetlerine ba\u011fl\u0131 istisnalar uygulanmayacak, damga vergisi ile kurumlar vergisi bak\u0131m\u0131ndan ise anonim \u015firketler bak\u0131m\u0131ndan yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar ayn\u0131 \u015fekilde limited \u015firketler bak\u0131m\u0131ndan da uygulama alan\u0131 bulacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n Pay devirlerinde uygulanacak olan gelir vergisi y\u00f6n\u00fcnden \u00f6nem ta\u015f\u0131yan bir di\u011fer husus ise limited \u015firketlerden anonim \u015firketlere yap\u0131lan nev\u2019i de\u011fi\u015fikliklerinde limited \u015firkette ge\u00e7en hissedarl\u0131k s\u00fcresinin dikkate al\u0131n\u0131p al\u0131nmayaca\u011f\u0131 hususudur. Bu konuda eski uygulamada limited \u015firkette ge\u00e7en hissedarl\u0131k s\u00fcresi gelir vergisi istisnas\u0131ndan yararlan\u0131labilmesi i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen zilyetli\u011fi elde tutma s\u00fcresi bak\u0131m\u0131ndan dikkate al\u0131nmaktayken, T.C. \u0130stanbul Vergi Dairesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n 14.02.2018 tarihli, B.0.7.1.G\u0130B.4.34.16.01-120-154561 say\u0131l\u0131 muktezas\u0131 ile uygulama de\u011fi\u015ferek limited \u015firkette ge\u00e7en hissedarl\u0131k s\u00fcresinin dikkate al\u0131nmayaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n SONU\u00c7<\/strong><\/p>\n\n\n\n Mevzuat uygulamas\u0131nda pay senetlerinin mevcudiyeti durumunda anonim \u015firketler bak\u0131m\u0131ndan hem devrin \u015fekli hem de devir i\u015flemi sonras\u0131nda uygulanacak vergilendirme h\u00fck\u00fcmleri y\u00f6n\u00fcnden bir\u00e7ok avantaj sa\u011flanm\u0131\u015f ve anonim \u015firketlerde paylar\u0131n senede ba\u011flanmas\u0131 te\u015fvik edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda, anonim \u015firketler bak\u0131m\u0131ndan pay\u0131n senede ba\u011flanmas\u0131 suretiyle pay devrinin daha kolay bir prosed\u00fcr tamamlanmak suretiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi, devir neticesinde \u00e7e\u015fitli vergi tipleri bak\u0131m\u0131ndan vergi istisnas\u0131ndan yararlan\u0131lmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ve pay\u0131n \u015firkete ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere kar\u015f\u0131 ispat\u0131nda kolayl\u0131k sa\u011flanmas\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 mevcuttur.<\/p>\n\n\n\n Limited \u015firketler bak\u0131m\u0131ndan ise devir \u015fekli ve vergi uygulamas\u0131nda pay senedinin varl\u0131\u011f\u0131 bir avantaj sa\u011flamasa dahi pay sahipli\u011finin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer ile \u015firkete kar\u015f\u0131 ispat\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli oranda yarar sa\u011flayaca\u011f\u0131nda \u015f\u00fcphe bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n KAYNAK\u00c7A<\/strong><\/p>\n\n\n\n [1]<\/a> Ay\u015fe \u00c7AKIR<\/strong>, Anonim \u015eirketlerde Pay\u0131n Devri, Y\u00fcksek Lisans Tezi, K\u0131r\u0131kkale, K\u0131r\u0131kkale \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, 2017, s.15; Rauf KARASU<\/strong>, Anonim \u015eirketlerde Emredici H\u00fck\u00fcmler \u0130lkesi, G\u00fcncelle\u015ftirilmi\u015f 2. bs., Ankara, 2015, s. 132; Tamer BOZKURT<\/strong>, Anonim \u015eirketlerde Pay Devrinin S\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 (Ba\u011flam)- Die Vinkulierung-, \u0130stanbul, 2016, s. 6 vd.<\/a><\/p>\n\n\n\n [2]<\/a> Nuran Rabia TOLA<\/strong>, Anonim Ortakl\u0131kta Pay ve Pay\u0131n Devri, Y\u00fcksek Lisans Tezi, Kocaeli, Kocaeli \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, 2018, s.63.<\/a><\/p>\n\n\n\n [3]<\/a> Sefa ER<\/strong>, Anonim \u015eirketlerde Pay Devri, Y\u00fcksek Lisans Tezi, K\u0131r\u0131kkale, K\u0131r\u0131kkale \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, 2016, s.52.; Abuzer KEND\u0130GELEN<\/strong>, Adi \u015eirket, Ticaret \u015eirketleri ve Kooperatife \u0130li\u015fkin Paylar\u0131n Devrinde \u015eekil, Makalelerim, \u0130stanbul, 2001, s. 230; \u015eafak NARBAY<\/strong>,<\/a> Anonim Ortakl\u0131kta Pay Defteri, Ankara, 2003, s. 196.<\/p>\n\n\n\n [4]<\/a> \u00c7AKIR<\/strong>, s.40.; ER<\/strong>, s.52 vd.; TOLA<\/strong>, s.60.<\/p>\n\n\n\n [5]<\/a> TOLA<\/strong>, s.60.<\/p>\n\n\n\n [6]<\/a> \u00c7AKIR<\/strong>, s.41 vd.; ER,<\/strong> s.53.; Ali Murat SEV\u0130<\/strong>, Anonim Ortakl\u0131kta Pay Devri, Ankara, 2012, s.296.; TOLA<\/strong>, s.62 vd.; Sema AKSOY<\/strong>, Anonim \u015eirketlerde Pay ve Pay Devri, Y\u00fcksek Lisans Tezi, \u0130stanbul \u015eehir \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, 2018, s.81.<\/p>\n\n\n\n [7]<\/a> ER<\/strong>, s.45 vd.; AKSOY,<\/strong> s.89.<\/p>\n\n\n\n [8]<\/a> ER<\/strong>,s.47 vd.; TOLA,<\/strong> s.82.; AKSOY<\/strong>, s.92.; Erc\u00fcment ERDEM<\/strong>, Nama Yaz\u0131l\u0131 Hisse Senetlerine \u0130li\u015fkin Olarak Ortaya \u00c7\u0131kan Baz\u0131 Sorunlar ve Yeni TTK’n\u0131n \u00c7\u00f6z\u00fcmleri, XXV. Ticaret Hukuku ve Yarg\u0131tay Kararlar\u0131 Sempozyumu, Ankara 2012, s. 100.<\/p>\n\n\n\n [9]<\/a> \u00c7AKIR<\/strong>, s.; Rauf KARASU, T\u00fcrk Ticaret Kanunu Tasar\u0131s\u0131na G\u00f6re Nama Yaz\u0131l\u0131 Paylar\u0131n Devrinin S\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131, Gazi \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Dergisi, C. XII, S. 2, Y. 2008, s. 140.; T.C. Yarg\u0131tay 11. HD. 03.11.2014 tarih E. 2014\/6567, K. 2014\/16638 say\u0131l\u0131 ilam\u0131: \u201cPay\u0131n devredilebilirli\u011fi ilkesi uyar\u0131nca, \u00e7\u0131plak pay\u0131n da senede ba\u011flanm\u0131\u015f paylar gibi serbest\u00e7e devredilebilece\u011fi hususunda g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fi mevcuttur. Ancak pay\u0131n serbest\u00e7e devredilebilirli\u011fine getirilen kanuni ve iradi s\u0131n\u0131rlamalar ku\u015fkusuz \u00e7\u0131plak pay i\u00e7in de ge\u00e7erlidir<\/em>.\u201d<\/p>\n\n\n\n [10]<\/a> TOLA<\/strong>, s.93.<\/p>\n\n\n\n [11]<\/a> Ya\u015far AKDA\u011e<\/strong>, Anonim \u015eirketlerde Pay Devri, Y\u00fcksek Lisans Tezi, \u0130stanbul Ayd\u0131n \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, 2020, s.50.; \u00c7AKIR<\/strong>,s.20.<\/p>\n\n\n\n [12]<\/a> ER<\/strong>,s.35.; AKSOY<\/strong>,s.86.<\/p>\n\n\n\n [13]<\/a> T.C. Yarg\u0131tay HGK 12.11.2014 tarih E. 2014\/11-801, K. 2014\/891 say\u0131l\u0131 ilam\u0131 : \u201c\u2026Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in bu a\u015famada anonim \u015firketlerde pay kavram\u0131 ve pay\u0131n devrine ili\u015fkin k\u0131sa a\u00e7\u0131klama yap\u0131lmas\u0131 gereklidir. Anonim \u015firketler i\u00e7in \u00f6nemli bir kavram olan \u201cpay\u201d, \u00fc\u00e7 anlamda kullan\u0131l\u0131r. Bunlardan ilki esas sermayenin bir par\u00e7as\u0131n\u0131 ifade etmesidir. Esas sermayenin pay say\u0131s\u0131na b\u00f6l\u00fcnmesi sonucu olu\u015fan ve nominal ( itibari ) de\u011feri olan her bir birim birer pay\u0131 olu\u015fturur. Pay say\u0131s\u0131n\u0131n ve nominal de\u011ferinin esas s\u00f6zle\u015fmede g\u00f6sterilmesi zorunludur. Bir di\u011fer anlam\u0131yla pay; pay sahipli\u011fi konumunu yani ortakl\u0131k s\u0131fat\u0131n\u0131 ifade eder. Ortakl\u0131k s\u0131fat\u0131ndan kaynaklanan hak ve bor\u00e7lar paya ba\u011fl\u0131d\u0131r. Pay elde edilirken ortakl\u0131k s\u0131fat\u0131 da kazan\u0131lm\u0131\u015f olur. Pay\u0131n devredilmesi halinde ortakl\u0131k s\u0131fat\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 hak ve bor\u00e7lar da devredilmi\u015f olur. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc anlam\u0131yla pay; bir k\u0131ymetli evrak niteli\u011findeki pay senetlerini ( hisse senetlerini ) ifade eder<\/strong>\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n [14]<\/a> Soner<\/strong> ALTA\u015e<\/strong>, Anonim \u015eirketlerde Pay Devri ile Pay Senedi Devri Aras\u0131ndaki Farklar, Terazi Hukuk Dergisi<\/em>, Cilt: 4, S.38, Ekim 2009, s.76.<\/p>\n\n\n\n [15]<\/a> Sinem CAMCI<\/strong>, Limited \u015eirketlerde Pay Devri (T\u00fcrk Ticaret Kanunu md. 595), Terazi Hukuk Dergisi<\/em>, Cilt: 15, Say\u0131: 163, Mart 2020, s.521 vd<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yazarlar: Gizem K\u00dc\u00c7\u00dcK \u2013 Olcayto DO\u011eAN\u00c7EL\u0130K, MBA \u2013 Bolay\u0131r & Do\u011fan\u00e7elik Avukatl\u0131k B\u00fcrosu \u00d6Z \u015eirketler bak\u0131m\u0131ndan en \u00f6nemli hukuki i\u015flemlerden pay devri \u00f6zellikle ekonomideki dalgalanmalar nispetinde g\u00fcn\u00fcm\u00fczde pay sahiplerinin s\u0131kl\u0131kla ba\u015fvurdu\u011fu bir i\u015flem olmaktad\u0131r. Bilhassa anonim \u015firketlerde ortakl\u0131ktan ayr\u0131lma hakk\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan[1] pay devri, pay sahiplerinin ortakl\u0131ktan \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolunu te\u015fkil etmektedir. \u00c7o\u011fu zaman ileride herhangi bir… Anonim ve Limited \u015eirket Paylar\u0131n\u0131n Devri ile Vergi Uygulamalar\u0131<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2211,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","neve_meta_reading_time":"","_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-784","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel-makaleler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/784","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=784"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/784\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2206,"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/784\/revisions\/2206"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2211"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=784"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=784"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=784"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n\n\n\n