{"id":800,"date":"2023-06-13T16:28:37","date_gmt":"2023-06-13T13:28:37","guid":{"rendered":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/?p=800"},"modified":"2026-04-14T08:13:29","modified_gmt":"2026-04-14T08:13:29","slug":"yapay-zekanin-kullanimindan-kaynaklanan-hukuki-ve-cezai-sorumluluk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/yapay-zekanin-kullanimindan-kaynaklanan-hukuki-ve-cezai-sorumluluk\/","title":{"rendered":"Legal and Criminal Liability Arising from the Use of Artificial Intelligence"},"content":{"rendered":"

Yazarlar:<\/strong> Aleyna AKCAKAVAKLI – \u0130layda KARAKA\u015e – Seray \u00c7\u0130NAR – Olcayto DO\u011eAN\u00c7EL\u0130K, MBA \u2013 Bolay\u0131r & Do\u011fan\u00e7elik Avukatl\u0131k B\u00fcrosu<\/p>\n\n\n\n

I. G\u0130R\u0130\u015e<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yapay zek\u00e2 \u201cveri, algoritma ve bilgisayar g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanarak problem \u00e7\u00f6zebilen, makine \u00f6\u011frenmesi ve derin \u00f6\u011frenme kavramlar\u0131yla birlikte insan gibi d\u00fc\u015f\u00fcnme, insan gibi hareket etme, rasyonel d\u00fc\u015f\u00fcnme ve rasyonel hareket etme yetilere sahip olmas\u0131 hedeflenen bir sistem\u201d olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f olup genellikle bir makinenin yahut bili\u015fim sisteminin, \u201c\u00f6\u011frenme\u201d, \u201cyorumlama ve \u201cproblem \u00e7\u00f6zme\u201d gibi insan zihniyle do\u011frudan ili\u015fkilendirilen bili\u015fsel i\u015flevleri taklit etmesi anlam\u0131nda kullan\u0131lmaktad\u0131r.  Kullan\u0131m alan\u0131 her ge\u00e7en g\u00fcn geni\u015fleyip de\u011fi\u015fmekle beraber bu de\u011fi\u015fim etkisini her alanda oldu\u011fu gibi hukuk alan\u0131nda da g\u00f6stermektedir. Avrupa Komisyonu 2012 y\u0131l\u0131nda RoboLaw inisiyatifini ba\u015flatm\u0131\u015f, Komisyon yapay zek\u00e2 ve robotlara ili\u015fkin hukuki sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zebilecek, ulusal ve Avrupa Hukuku ba\u011flam\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcmler aramaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 22.09.2014\u2019teyse Guidelines on Regulating Robotics raporuyla somut hukuki d\u00fczenlemeler yap\u0131lmas\u0131 konusunda \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat yapay zek\u00e2n\u0131n sebep oldu\u011fu zararlara ili\u015fkin hen\u00fcz ba\u011flay\u0131c\u0131 bir uluslararas\u0131 d\u00fczenleme yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Yapay zekan\u0131n otonom davran\u0131\u015flar\u0131 hem hukuki hem cezai alanda sorumluluk do\u011furmakta olup bu \u00e7al\u0131\u015fma kapsam\u0131nda \u00f6ncelikle hukuki ve sonras\u0131nda cezai sorumluluk alan\u0131 incelenecektir.<\/p>\n\n\n\n

II. YAPAY ZEKANIN HUKUK\u0130 STAT\u00dcS\u00dc<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yapay zekan\u0131n hukuki sorumlulu\u011funun belirlenebilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle hukuki stat\u00fcs\u00fc tespit edilmelidir. Zira yapay zekan\u0131n sebep oldu\u011fu zararlardan direkt olarak sorumlu tutulabilmesi i\u00e7in 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nun 8.maddesi kapsam\u0131nda bir ki\u015fili\u011fi haiz olmal\u0131d\u0131r. Halihaz\u0131rda T\u00fcrk pozitif hukukunda yapay zekaya bu minvalde bir stat\u00fc bah\u015fedilmemi\u015f oldu\u011fundan otonom davran\u0131\u015flardan sorumlu tutulmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn olmamakla birlikte ilgili konuda doktrinde \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015fler mevcuttur:<\/p>\n\n\n\n

A. Yapay Zek\u00e2ya Ki\u015filik Verilmesine Kar\u015f\u0131 Olan G\u00f6r\u00fc\u015fler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. E\u015fya G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Yapay zekan\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f amac\u0131n\u0131n insan ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak oldu\u011fu temeline dayanan bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re yapay zekan\u0131n \u00f6z bilinci ve ki\u015fisel kabiliyeti olmad\u0131\u011f\u0131ndan kendisine ki\u015filik atfedilebilme imk\u00e2n\u0131 yoktur. Bu niteli\u011fi itibariyle de ancak bir ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015finin m\u00fclkiyetinin par\u00e7as\u0131 olabilir ve fakat bu g\u00f6r\u00fc\u015f TMK\u2019de d\u00fczenlenen e\u015fya hukuku ba\u011flam\u0131nda ba\u015fta maddi varl\u0131\u011fa sahip olma k\u0131stas\u0131n\u0131 sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ele\u015ftirilmektedir. \u0130laveten yapay zekan\u0131n bili\u015fsel \u00f6zelliklere haiz olmas\u0131, adi e\u015fya olmamas\u0131 ve kendisine e\u015fya stat\u00fcs\u00fc bah\u015fedilmesi halinde haks\u0131z fiil sorumlulu\u011funun bir ki\u015fiye y\u00fcklenmesi ihtimalinin zorla\u015faca\u011f\u0131 gerek\u00e7eleriyle maddi ve hukuki ger\u00e7eklikten uzak oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn \u015fu an i\u00e7in kabul g\u00f6rmeye elveri\u015fli olmad\u0131\u011f\u0131 a\u015fikard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

      \n
    1. K\u00f6le G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

      E\u015fya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn aksine yapay zekan\u0131n basit bir e\u015fya gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemesi gerekti\u011fini savunan bu g\u00f6r\u00fc\u015f, t\u00fcrc\u00fcl\u00fck anlay\u0131\u015f\u0131 gere\u011fi yapay zekan\u0131n e\u015fya stat\u00fcs\u00fc d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir stat\u00fcye de sahip olamayaca\u011f\u0131na da vurgu yaparak oksimoron yarat\u0131r. Zira bu g\u00f6r\u00fc\u015f yapay zekan\u0131n hukuki ki\u015filik stat\u00fcs\u00fcn\u00fc reddederek onu insanlar\u0131n \u00fcretti\u011fi e\u015fya olarak tan\u0131mlar. \u00c7a\u011fda\u015f hukuk d\u00fczeni ile ba\u011fda\u015f\u0131r yan\u0131 olmamas\u0131 nedeniyle kabul g\u00f6rmemi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

       B. <\/strong>Yapay Zek\u00e2ya Ki\u015filik Verilmesi Gerekti\u011fini \u0130leri S\u00fcren G\u00f6r\u00fc\u015fler<\/strong><\/p>\n\n\n\n

        \n
      1. T\u00fczel Ki\u015fi G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

        Otonomik ve bili\u015fsel yetenekleri sebebiyle ger\u00e7ek ki\u015fi olarak kabul edilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan yapay zekan\u0131n hukuki stat\u00fcs\u00fcne y\u00f6nelik olarak en \u00e7ok ileri s\u00fcr\u00fclen g\u00f6r\u00fc\u015f t\u00fczel ki\u015filik g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr. Buna g\u00f6re yapay zekalara \u015firket veya dernek g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131l\u0131p ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ki\u015fi ve e\u015fya aras\u0131nda bir stat\u00fc bah\u015fedilebilir. Zira bir yapay zek\u00e2 ile onu y\u00f6neten ki\u015fi aras\u0131ndaki ili\u015fki dernek ve bu derne\u011fin y\u00f6netim kurulu \u00fcyeleri aras\u0131ndaki ili\u015fkiye benzetilmektedir. Ancak bu g\u00f6r\u00fc\u015f de t\u00fczel ki\u015filerin sahip olmas\u0131 gereken ortak ama\u00e7 unsurunun yapay zek\u00e2larda bulunmamas\u0131 ve t\u00fczel ki\u015filer i\u00e7in \u201cs\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131 ilkesi\u201d uyguland\u0131\u011f\u0131ndan kanunun d\u00fczenledi\u011fi t\u00fczel ki\u015filerden ba\u015fka yeni bir t\u00fczel ki\u015fi olu\u015fturulamayaca\u011f\u0131 gerek\u00e7eleriyle ele\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

          \n
        1. Elektronik Ki\u015fi G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

           <\/strong>Ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015fi g\u00f6r\u00fc\u015flerinden farkl\u0131 olarak yapay zekaya hukuk d\u00fczenlerinde daha \u00f6nce tan\u0131nmam\u0131\u015f bir ki\u015filik atfeden bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn temel dayana\u011f\u0131 Avrupa Parlamentosu\u2019nun 27.01.2017 tarihli Robotikler Hakk\u0131nda Medeni Hukuk Kurallar\u0131 Tavsiye Raporu (Report with Recommandations to the Commission on Civil Law Rules on Robotics)\u2019dur. \u0130\u015fbu rapor yapay zeka varl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik ki\u015filik stat\u00fcs\u00fcn\u00fc \u00f6neren ilk resmi belgedir. Raporun bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc yapay zekan\u0131n verdi\u011fi zarar kar\u015f\u0131s\u0131nda hukuki sorumlulu\u011funun benimsenmesi sonucunu do\u011furur. Bu hususta a\u015fa\u011f\u0131da incelenece\u011fi \u00fczere sebep olunan zarar\u0131n tazmini i\u00e7in zarar ile yapay zekan\u0131n fiili aras\u0131ndaki nedensellik ba\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131tlanmas\u0131 yeterli oldu\u011fundan kusursuz sorumluluk hali ile a\u00e7\u0131klanabilir. Ancak Avrupa Parlamentosu 20.10.2020 tarihinde ald\u0131\u011f\u0131 karar ile elektronik ki\u015fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnden d\u00f6n\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

          III. YAPAY ZEKA KULLANIMINDAN KAYNAKLANAN HUKUK\u0130 SORUMLULUK<\/strong><\/p>\n\n\n\n

          Medeni hukukta kural \u201cBir kimsenin, hukuka ayk\u0131r\u0131 eylemi sonucunda ba\u015fkas\u0131na kusuruyla verdi\u011fi zararlardan sorumlu olmas\u0131\u201d<\/em> olarak tan\u0131mlanan kusur sorumlulu\u011fudur; ancak istisnai anlamda baz\u0131 sosyal d\u00fc\u015f\u00fcnceler ve hakkaniyet ilkesi zarar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda kusuru bulunmayan ki\u015filerin de haks\u0131z fiilden kaynaklanan zarardan sorumlu olmalar\u0131n\u0131 gerektirebilir ki bu da kusursuz sorumluluk olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Burada kastedilen, ki\u015finin ortaya \u00e7\u0131kan zararda mutlaka kusursuz olmas\u0131 de\u011fil; kusuru olmasa dahi sorumlu olmas\u0131d\u0131r. Yapay zek\u00e2 kullan\u0131m\u0131ndan kaynaklanan hukuki sorumlulu\u011fun kapsam\u0131n\u0131n belirlenmesinde de a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak kusursuz sorumluluk ilkesi benimsenmi\u015ftir. Yapay zek\u00e2n\u0131n geni\u015f bir kullan\u0131m alan\u0131na sahip olmas\u0131, birtak\u0131m bili\u015fsel \u00f6zellikleri ve otonom yap\u0131s\u0131 nedeniyle onu \u00fcreten veya kullanan ki\u015finin hi\u00e7bir kusuru olmamas\u0131na ra\u011fmen ba\u015fkalar\u0131na zarar verebilme riski, ki\u015finin kusuru mevcut olsa dahi yapay zekan\u0131n teknik boyutu gere\u011fince ispat\u0131n olduk\u00e7a zor olmas\u0131 gibi nedenler bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn benimsenmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk hukukundaki kusursuz sorumluluk hususu \u00e7er\u00e7evesinde yapay zekan\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131ndan kaynaklanan hukuki sorumluluk; adam \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran\u0131n sorumlulu\u011fu, hayvan bulunduran\u0131n sorumlulu\u011fu, yap\u0131 malikinin sorumlulu\u011fu, tehlike sorumlulu\u011fu ve \u00fcreticinin sorumlulu\u011fu \u00e7er\u00e7evesinde incelenecektir.<\/p>\n\n\n\n

            \n
          1. Adam \u00c7al\u0131\u015ft\u0131ran\u0131n Sorumlulu\u011fu (TBK m.66\/1)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

            6098 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nun 66. maddesinde: \u201cAdam \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran, \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n kendisine verilen i\u015fin yap\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ba\u015fkalar\u0131na verdi\u011fi zarar\u0131 gidermekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.\u201d<\/em> \u015feklinde d\u00fczenlenen adam \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran\u0131n sorumlulu\u011fu bir t\u00fcr \u00f6zen sorumlulu\u011fudur. Adam \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran\u0131n sorumlulu\u011funa ba\u015fvurulabilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle genel \u015fartlar olan zarar, hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k ve illiyet ba\u011f\u0131n\u0131n mevcudiyeti aran\u0131r. Buna ilaveten \u00e7al\u0131\u015fan ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran aras\u0131nda bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisi bulunmas\u0131 gerekir. Bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ili\u015fkisinin dayana\u011f\u0131n\u0131 bir s\u00f6zle\u015fmenin olu\u015fturmas\u0131n\u0131n gerekmemesi ve e\u011fer ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k bir s\u00f6zle\u015fme ili\u015fkisine dayanmakta ise s\u00f6zle\u015fmenin hizmet s\u00f6zle\u015fmesi olmas\u0131n\u0131n \u015fart olmamas\u0131 gibi gerek\u00e7elerle yapay zekan\u0131n sorumlulu\u011fu ile adam \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran\u0131n sorumlulu\u011fu aras\u0131nda s\u0131k\u0131 bir ili\u015fki g\u00f6zlenmi\u015f ve hatta 2016 y\u0131l\u0131nda ABD\u2019nin en b\u00fcy\u00fck hukuk firmalar\u0131ndan biri olan Baker & Hostetler, IBM taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen ve d\u00fcnyan\u0131n ilk yapay zek\u00e2l\u0131 avukat\u0131 olan Ross\u2019u iflas davalar\u0131nda yard\u0131mc\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in i\u015fe ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyurmu\u015ftur. Fakat adam \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran\u0131n kusursuz sorumlulu\u011fu h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanabilmesi i\u00e7in T\u00fcrk pozitif hukuku bak\u0131m\u0131ndan yapay zekan\u0131n \u00e7al\u0131\u015fan olarak nitelendirilmesi, bunun i\u00e7in de ger\u00e7ek ki\u015fi oldu\u011funun kabul\u00fc gerekmektedir. Bu gerek\u00e7elerle yapay zek\u00e2dan kaynaklanan zararlar\u0131n tazmini amac\u0131yla TBK m.66 ba\u011flam\u0131nda adam \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran\u0131n sorumlulu\u011funa gidilebilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

              \n
            1. Hayvan Bulunduran\u0131n Sorumlulu\u011fu (TBK m.67\/1)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

              Hayvan bulunduran\u0131n sorumlulu\u011fu TBK\u2019n\u0131n 67\/1 maddesi: \u201cBir hayvan\u0131n bak\u0131m\u0131n\u0131 veya y\u00f6netimini s\u00fcrekli veya ge\u00e7ici olarak \u00fcstlenen ki\u015fi, hayvan\u0131n verdi\u011fi zarar\u0131 gidermekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.\u201d<\/em> \u015feklinde d\u00fczenlenmi\u015f olup bu sorumlulu\u011fun temelinde bir hayvan\u0131 h\u00e2kimiyeti alt\u0131nda bulunduran\u0131n, hayvan\u0131n ba\u015fkalar\u0131na zarar vermemesi i\u00e7in gerekli \u00f6nlemleri almamas\u0131ndan kaynaklanan \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edilmesi bulunmaktad\u0131r. Hayvan bulunduran ger\u00e7ek ki\u015filerin yan\u0131 s\u0131ra t\u00fczel ki\u015filer de olabilir. Yapay zek\u00e2n\u0131n, hayvanlarda oldu\u011fu gibi h\u00e2kimiyeti alt\u0131nda bulundu\u011fu ki\u015finin talimat\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda veya hi\u00e7bir talimat y\u00f6neltilmeksizin hareket edebilmesi m\u00fcmk\u00fcn olarak de\u011ferlendirildi\u011finde TBK m.67 h\u00fckm\u00fcn\u00fcn yapay zeka kullan\u0131m\u0131ndan kaynaklanan hukuki sorumluluk kapsam\u0131nda da uygulanabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclse de TBK m.67\u2019nin uygulanabilmesi i\u00e7in h\u00e2kimiyet alt\u0131nda olan bir hayvan\u0131n bulunmas\u0131 \u015fart oldu\u011fundan, \u015fu anda bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn benimsenmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n\n\n\n

                \n
              1. Yap\u0131 Malikinin Sorumlulu\u011fu (TBK m.69\/1)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                TBK\u2019nin 69\/1 maddesi: \u201cBir binan\u0131n veya di\u011fer yap\u0131 eserlerinin maliki, bunlar\u0131n yap\u0131m\u0131ndaki bozukluklardan veya bak\u0131m\u0131ndaki eksikliklerden do\u011fan zarar\u0131 gidermekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.\u201d<\/em> \u015feklinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Yap\u0131 malikinin sorumlulu\u011fundan s\u00f6z edilebilmesi i\u00e7in genel \u015fartlar olan zarar, illiyet ba\u011f\u0131 ve hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011fa ilaveten bina veya ba\u015fka bir yap\u0131 eserinin bulunmas\u0131, zarar\u0131n bina veya yap\u0131 eserinin yap\u0131m\u0131ndaki bozukluk veya bak\u0131m\u0131ndaki eksiklikten kaynaklanmas\u0131, sorumlulu\u011funa ba\u015fvurulacak ki\u015finin yap\u0131 veya di\u011fer yap\u0131 eserinin maliki veya s\u00f6z konusu yap\u0131lar \u00fczerinde intifa veya oturma hakk\u0131 bulunan bir ki\u015fi olmas\u0131 gerekir. Her ne kadar yapay zeka ile onu yaratan-y\u00f6neten insan aras\u0131ndaki ili\u015fki g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak bu g\u00f6r\u00fc\u015f ileri s\u00fcr\u00fcld\u00fcyse de TBK m.69 \u00f6zel olarak d\u00fczenlenmi\u015f bir madde olup bu madde gere\u011fince sorumlulu\u011fa gidilebilmesi i\u00e7in \u201cbina\u201d veya \u201cyap\u0131 eseri\u201d bulunmas\u0131 \u015fart oldu\u011fundan yapay zeka kapsam\u0131nda uygulama alan\u0131 bulamayaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n\n\n\n

                  \n
                1. Tehlike Sorumlulu\u011fu (TBK m. 71)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                  Tehlike ilkesi ile temellendirilen bu sorumluluk t\u00fcr\u00fcnde sorumluktan kurtulman\u0131n tek yolu illiyet ba\u011f\u0131n\u0131n kesildi\u011fini ispatlamakt\u0131r. \u0130lgili sorumluluk TBK\u2019nin 71\/1 maddesinde: \u201c\u00d6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde tehlike arz eden bir i\u015fletmenin faaliyetinden zarar do\u011fdu\u011fu takdirde, bu zarardan i\u015fletme sahibi ve varsa i\u015fleten m\u00fcteselsilen sorumludur.\u201d<\/em> \u015feklinde d\u00fczenlenmi\u015ftir ve TBK 71. madde ba\u011flam\u0131nda i\u015fletme sahibi veya i\u015fletenin sorumlulu\u011funa gidilebilmesi i\u00e7in \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde tehlike arz eden bir i\u015fletmenin varl\u0131\u011f\u0131 ve zarar\u0131n i\u015fletmenin faaliyetinden kaynaklanmas\u0131 aran\u0131r. Avrupa Parlamentosu\u2019nun 20.10.2022 tarihli karar\u0131n\u0131n ekinde yer alan yapay zek\u00e2 kullan\u0131m\u0131ndan kaynaklanan sorumlulu\u011fa ili\u015fkin Y\u00f6nerge Tasla\u011f\u0131\u2019n\u0131n 4. maddesinde \u201cy\u00fcksek riskli\u201d yapay zeka sistemleri i\u00e7in tehlike sorumlulu\u011fu \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yapay zek\u00e2n\u0131n neden oldu\u011fu zarardan tehlike sorumlulu\u011fu ba\u011flam\u0131nda sorumlu tutulan ki\u015fi ise \u201ci\u015fleten (operator)\u201d olarak ifade edilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca Y\u00f6nerge Tasla\u011f\u0131 4\/3 maddesi gere\u011fince i\u015fleten, m\u00fccbir sebep durumunda sorumluluktan kurtulabilmekle birlikte; gerekli \u00f6zeni g\u00f6sterdi\u011fi, zarar\u0131n otonom bir faaliyet, ara\u00e7 veya s\u00fcre\u00e7ten kaynakland\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle sorumluluktan kurtulamamaktad\u0131r. De\u011finilen gerek\u00e7eler ve Karar\u0131n da etkisiyle yapay zekan\u0131n hukuki sorumlulu\u011fu \u00e7er\u00e7evesinde tehlike sorumlulu\u011funun kabul edilmesine y\u00f6nelik a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015f mevcut olsa da yapay zekan\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 zarara ili\u015fkin ba\u015fka bir sorumluluk t\u00fcr\u00fc in\u015fa edilmesi gerekti\u011fi de ileri s\u00fcr\u00fclmekte olup; tehlike sorumlulu\u011fu bak\u0131m\u0131ndan da bir g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fi veya pratik oldu\u011fu s\u00f6ylenemez.<\/p>\n\n\n\n

                    \n
                  1. \u00dcreticinin Sorumlulu\u011fu (7223 say\u0131l\u0131 Kanun m.6)<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                     <\/strong>7223 say\u0131l\u0131 Kanun 6\/2 maddesi gere\u011fince \u00fcreticinin sorumlulu\u011funa ba\u015fvurulabilmesi i\u00e7in zarara u\u011frayan ki\u015finin zarar\u0131, uygunsuzlu\u011fu ve illiyet ba\u011f\u0131n\u0131 ispatlamas\u0131 gerekir. H\u00fck\u00fcmde \u00fcreticinin kusurunun ispatlanmas\u0131 \u015fart\u0131 aranmam\u0131\u015ft\u0131r. O halde \u00fcreticinin sorumlulu\u011fu bir t\u00fcr kusursuz sorumluluk olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Yapay zek\u00e2n\u0131n Kanun\u2019a g\u00f6re \u00fcr\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131 hususunda da \u00f6\u011fretide g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fi bulunmamaktad\u0131r. Ancak yukar\u0131da da de\u011finilen e\u015fya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc gere\u011fince, yapay zek\u00e2n\u0131n, 7223 say\u0131l\u0131 Kanun 3\/s maddesinde ge\u00e7en \u201ce\u015fya\u201d kavram\u0131n\u0131n kapsam\u0131na d\u00e2hil oldu\u011fu kabul edilip \u00fcr\u00fcn niteli\u011finin \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc de mevcuttur. Yapay zek\u00e2n\u0131n neden oldu\u011fu zararlar\u0131n 7223 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesi \u00e7er\u00e7evesinde talep edilebilmesi i\u00e7in \u015fu \u015fartlar\u0131n bir arada bulunmas\u0131 gerekir: \u00dcr\u00fcn\u00fcn ay\u0131pl\u0131 (uygunsuz) olmas\u0131, ay\u0131pl\u0131 yapay zekan\u0131n bir zarara sebebiyet vermesi, zarar ile ay\u0131p aras\u0131nda uygun illiyet ba\u011f\u0131n\u0131n bulunmas\u0131, sorumlular\u0131n 21. maddede belirtilen sorumluluktan kurtulu\u015f nedenlerinden herhangi birini ispatlamam\u0131\u015f olmalar\u0131. T\u00fcm bu \u015fartlar\u0131n k\u00fcm\u00fclatif olarak sa\u011flanmas\u0131n\u0131n zorlu\u011fu bir yana, di\u011fer sorumluluk t\u00fcrlerine g\u00f6re yapay zekan\u0131n ruhuna daha uygun oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde g\u00f6r\u00fc\u015fler mevcuttur. Bu sorumluluk t\u00fcr\u00fcnde genel bir kurtulu\u015f kan\u0131t\u0131 sunma imk\u00e2n\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, yani \u00fcretici zarar\u0131n meydana gelmemesi i\u00e7in gerekli t\u00fcm dikkat ve \u00f6zeni g\u00f6sterdi\u011fini ispatlayarak sorumluluktan kurtulamad\u0131\u011f\u0131ndan avantajl\u0131 olarak de\u011ferlendirilmektedir. Ancak ilgili Kanun dahil olmak \u00fczere ne T\u00fcrk pozitif hukukunda ne de Avrupa Parlamentosu Karar\u0131 kapsam\u0131ndaki yay\u0131mlarda kesin ve net bir d\u00fczenleme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kapsamda teknolojik geli\u015fmeleri bir ad\u0131m geriden takip etti\u011fi s\u00f6ylenebilecek olan hukuki d\u00fczenlemelerin ilerleyen zamanlarda yukar\u0131da de\u011finilen g\u00f6r\u00fc\u015fler \u00e7er\u00e7evesinde \u015fekillenece\u011fi s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n\n\n\n

                    IV. CEZA HUKUKU A\u00c7ISINDAN \u00c7E\u015e\u0130TL\u0130 OLASILIKLAR <\/strong><\/p>\n\n\n\n

                      \n
                    1. Hareket A\u00e7\u0131s\u0131ndan De\u011ferlendirme <\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                       <\/strong>Ceza hukukunun odak noktas\u0131n\u0131 insan hareketi olu\u015fturmakta olup davran\u0131\u015flar\u0131n hareket (fiil) \u00f6zelli\u011fine sahip olabilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle bu hareketin iradi olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi gerekmektedir. Bundan sebeple, insan iradesinin mutlak olarak devre d\u0131\u015f\u0131 kald\u0131\u011f\u0131 haller kapsam\u0131nda iradi hareket s\u00f6z konusu olmayacakt\u0131r. Yapay zek\u00e2n\u0131n ise bir insan taraf\u0131ndan programlanma \u00f6zelli\u011finden kaynakl\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 bir irade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sahip olup hareketlerinde \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten bahsedebilmek \u015fu a\u015famada m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

                      Ceza hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir su\u00e7un i\u015flendi\u011finden bahsedilebilmesi i\u00e7in ikinci olarak tipikli\u011fe uygun bir fiilin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi gerekmektedir. D\u0131\u015f d\u00fcnyaya yans\u0131yan bir hareketin (bunun neticesinde zarar\/neticeli su\u00e7) ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmesi i\u00e7in yapay zekan\u0131n robot g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde olmas\u0131 gerekmektedir. Yapay zek\u00e2 taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcrme, yaralama, mala zarar verme, hakaret, tehdit, ki\u015fisel verilerin hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak kaydedilmesi, yay\u0131lmas\u0131, ele ge\u00e7irilmesi, banka veya kredi kartlar\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131, bili\u015fim sistemlerine girme gibi neticeli ve neticesiz su\u00e7lar\u0131n i\u015flenmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu durumlarda meydana gelen su\u00e7 kapsam\u0131nda cezai sorumlulu\u011fun kime\/kimlere ait oldu\u011fu sorunu g\u00fcndeme gelmektedir. Salt bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla yakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, cezai sorumluluk kapsam\u0131nda g\u00fcncel hukuk sistemleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ge\u00e7erli olan durum yapay zek\u00e2y\u0131 \u00fcreten ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015finin ya da kullan\u0131c\u0131n\u0131n sorumlulu\u011fudur. Ancak bu halde programlayan veya \u00fcreten ki\u015finin cezai sorumlulu\u011funa gidebilmek i\u00e7in ortada kusur unsurunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 gerekmekte olup yapay zek\u00e2n\u0131n su\u00e7ta ara\u00e7 olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmelidir. T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun (TCK) 6\/1-f maddesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan sald\u0131r\u0131 ve savunmada kullan\u0131lmak \u00fczere yap\u0131lm\u0131\u015f her t\u00fcrl\u00fc kesici, delici veya bereleyici alet silah olarak kabul edilmekte olup yapay zek\u00e2n\u0131n silah olarak da nitelendirilebilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak yapay zekan\u0131n kendi kendine d\u00fc\u015f\u00fcnme ve karar alabilme yetene\u011fine sahip olmas\u0131 halinde programlay\u0131c\u0131\/yaz\u0131l\u0131mc\u0131 ile yapay zek\u00e2n\u0131n i\u015fledi\u011fi su\u00e7 aras\u0131ndaki nedensellik ba\u011f\u0131n\u0131n kesilebilece\u011fi ihtimali g\u00fcndeme gelecektir.<\/p>\n\n\n\n

                      Yapay zek\u00e2n\u0131n ihmali su\u00e7lar\u0131 i\u015flemesi hali de\u011ferlendirildi\u011finde: ger\u00e7ek (saf) ihmali su\u00e7lar\u0131 i\u015flemesinde herhangi bir teredd\u00fct yoktur. Ancak, ger\u00e7ek olmayan (g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte\/ihmal suretiyle icra) su\u00e7lar\u0131n faili olabilmesi i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 hareketin icra hareketine e\u015f de\u011fer olmas\u0131 gerekir. Bunun i\u00e7in y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn kayna\u011f\u0131 kanun, s\u00f6zle\u015fme veya \u00f6ngelen tehlikeli hareketten kaynaklanmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, yapay zek\u00e2 bir hastaya belirli aral\u0131klarla ila\u00e7 vermesi gerekirken hareketsiz kalarak bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yerine getirmez ve hasta \u00f6l\u00fcrse, ihmali hareketle kasten \u00f6ld\u00fcrmeden sorumlulu\u011fu do\u011facakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

                        \n
                      1. Manevi Unsur A\u00e7\u0131s\u0131ndan De\u011ferlendirme <\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                        Tipikli\u011fin manevi unsurunu kas\u0131t ve taksir olu\u015fturmakta olup TCK 21\/1 maddesine g\u00f6re kas\u0131t, su\u00e7un kanuni tan\u0131m\u0131ndaki unsurlar\u0131n bilerek ve istenerek ger\u00e7ekle\u015ftirilmesidir. Ceza hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan ki\u015finin cezaland\u0131r\u0131labilmesi i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015ftirilen hareketin tipikli\u011fe uygun olmas\u0131 yeterli olmay\u0131p, ayr\u0131ca tipiklikte yer alan unsurlar\u0131n bilinmesi ve istenmesi gerekir. TCK 22\/2 maddesine g\u00f6re taksir, dikkat ve \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131l\u0131k dolay\u0131s\u0131yla, bir davran\u0131\u015f\u0131n su\u00e7un kanuni tan\u0131m\u0131nda belirtilen neticesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyerek ger\u00e7ekle\u015ftirilmesidir. Yapay zek\u00e2 mevcut hukuk sistemlerinde bir \u00e7e\u015fit e\u015fya\/alet\/nesne olarak kabul edildi\u011fi i\u00e7in cezai sorumlulu\u011fun \u015fimdilik sadece otomobil \u015firketine, yaz\u0131l\u0131mc\u0131ya veya kullan\u0131c\u0131ya ait oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Ancak belirli bir bi\u00e7imde hareket etmesi i\u00e7in programlanan yapay zek\u00e2, baz\u0131 hallerde benzer durumlarda farkl\u0131 kararlar verip, bunu uygulayabilmektedir. Bundan dolay\u0131, yapay zek\u00e2 taraf\u0131ndan i\u015flenen su\u00e7, \u015fayet yaz\u0131l\u0131mc\u0131\/ programlay\u0131c\u0131 ki\u015finin kastetti\u011fi su\u00e7tan daha a\u011f\u0131r veya ba\u015fka bir su\u00e7 oldu\u011fu takdirde cezai sorumluluk neticesi sebebiyle a\u011f\u0131rla\u015fm\u0131\u015f su\u00e7 h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re belirlenecektir. \u00d6rne\u011fin yaz\u0131l\u0131mc\u0131 taraf\u0131ndan kasten yaralama su\u00e7unun i\u015flenmesi i\u00e7in hareket ettirilen yapay zek\u00e2, ma\u011fduru nitelikli yaralar (TCK m. 87) veya \u00f6ld\u00fcr\u00fcr ise, failin bundan dolay\u0131 sorumlu tutulabilmesi i\u00e7in s\u00f6z konusu neticeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan en az\u0131ndan taksirle hareket etmesi gerekir. Bu neticelerden failin sorumlu tutulabilmesi i\u00e7in yapay zek\u00e2n\u0131n kendi kendine d\u00fc\u015f\u00fcnme, alg\u0131lama ve karar verebilme yetene\u011finin bulunmamas\u0131 gerekti\u011fini belirtmeliyiz.<\/p>\n\n\n\n

                          \n
                        1. Do\u011frudan Faillik (TCK m. 37\/1) A\u00e7\u0131s\u0131ndan De\u011ferlendirme<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                          TCK 20\/2. maddesine g\u00f6re, \u201cT\u00fczel ki\u015filer hakk\u0131nda ceza yapt\u0131r\u0131m\u0131 uygulanamaz. Ancak, su\u00e7 dolay\u0131s\u0131yla kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen g\u00fcvenlik tedbirleri niteli\u011findeki yapt\u0131r\u0131mlar sakl\u0131d\u0131r.<\/em>\u201d su\u00e7 ve ceza politikas\u0131 gere\u011fi, ger\u00e7ek ki\u015filer su\u00e7un faili olabilir ve sadece ger\u00e7ek ki\u015filer hakk\u0131nda ceza yapt\u0131r\u0131m\u0131na h\u00fckmedilebilir. T\u00fczel ki\u015filik yapay niteli\u011fe sahip bir topluluk oldu\u011fu i\u00e7in kendisini temsil eden ger\u00e7ek ki\u015filer vas\u0131tas\u0131yla hareket etmektedirler. Yani var olan irade asl\u0131nda ger\u00e7ek ki\u015filere aittir. Dolay\u0131s\u0131yla, t\u00fczel ki\u015filer kusurlu hareket edemeyeceklerdir, \u00e7\u00fcnk\u00fc anlama ve isteme yetenekleri bulunmamaktad\u0131r. Yapay zek\u00e2n\u0131n cezai sorumlulu\u011funun tespitinde ilk olarak otonom-yar\u0131 otonom mu yoksa ger\u00e7ek anlamda bir bilince mi sahip oldu\u011fu belirlenmelidir. Otonom-yar\u0131 otonom varl\u0131klar bir t\u00fcr e\u015fya\/nesne olarak kabul edildi\u011fi i\u00e7in cezai sorumluluk onu kullanan ger\u00e7ek ki\u015fiye ait olmaktad\u0131r. Yapay zek\u00e2n\u0131n en \u00fcst seviyeye geldi\u011fi halde alg\u0131lama, etraf\u0131ndakilerin duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerini \u00f6ng\u00f6rme, tahmin etme, karar alma gibi ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket etme ihtimali a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, su\u00e7un do\u011frudan faili olaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirilebilir. \u015eu an gelinen nokta a\u00e7\u0131s\u0131ndan yapay zek\u00e2 ile insan\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket etme konusunda e\u015f de\u011fer olmad\u0131\u011f\u0131 muhakkakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, yapay zek\u00e2 kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 kapsam\u0131nda hedefe ula\u015fmak i\u00e7in kendi kendine karar alarak uygulamaya ge\u00e7se dahi, bu hedefi bir ger\u00e7ek ki\u015fi belirlemektedir.<\/p>\n\n\n\n

                            \n
                          1. Dolayl\u0131 Faillik, Azmettirme ve Yard\u0131m Etme A\u00e7\u0131s\u0131ndan De\u011ferlendirme<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                            Dolayl\u0131 faillik, su\u00e7un di\u011fer bir ki\u015finin ara\u00e7 olarak kullan\u0131lmas\u0131 sureti ile i\u015flenmesidir. Dolayl\u0131 faillikte su\u00e7un kanuni tan\u0131m\u0131ndaki fiili ger\u00e7ekle\u015ftiren ayr\u0131 bir ki\u015fi vard\u0131r. Arka plandaki ki\u015fi, su\u00e7un icrai hareketlerini ger\u00e7ekle\u015ftiren \u015fah\u0131s ve hareket \u00fczerinde tam bir h\u00e2kimiyet kurmaktad\u0131r. Arka planda bulunan kimse hakk\u0131nda ceza verilirken bu ki\u015finin, ya\u015f k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131 gibi kusur yetene\u011fi olmayan bir kimseyi ara\u00e7 olarak kullanmas\u0131 durumunda verilen ceza art\u0131r\u0131lacakt\u0131r. Bu kapsamda yapay zek\u00e2 t\u0131pk\u0131 bir insan gibi ger\u00e7ek ki\u015fi kabul edecek olursa, su\u00e7ta ara\u00e7 olarak kullan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu takdirde, cezai sorumluluk arka plandaki ger\u00e7ek ki\u015fiye ait olacakt\u0131r. Yapay zek\u00e2ya ger\u00e7ek ki\u015filik d\u0131\u015f\u0131nda bir ki\u015filik tan\u0131nmas\u0131 (t\u00fczel ki\u015filik veya elektronik ki\u015filik) veya herhangi bir ki\u015filik tan\u0131nmamas\u0131 durumunda su\u00e7ta ara\u00e7 olarak kullan\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir. Ayr\u0131ca, ki\u015filik tan\u0131nmamas\u0131 gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc esas al\u0131n\u0131rsa, su\u00e7ta kullan\u0131lmas\u0131 durumunda bir \u00e7e\u015fit alet\/ara\u00e7\/nesne\/silah olarak kullan\u0131lacakt\u0131r. Her iki durumda da su\u00e7un faili de\u011fi\u015fmeyecek olup, sadece ilk durumda yapay zekan\u0131n \u00fcreticisi dolayl\u0131 fail; ikinci durumda ise, do\u011frudan fail stat\u00fcs\u00fcnde olacakt\u0131r. Ayn\u0131 durum azmettirme ve yard\u0131m etme i\u00e7in de ge\u00e7erli olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

                              \n
                            1. Yapay Zek\u00e2n\u0131n Ma\u011fdur\/Su\u00e7tan Zarar G\u00f6ren Olup Olamayaca\u011f\u0131 Hususunda De\u011ferlendirme <\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

                              Ger\u00e7ek ki\u015filerin su\u00e7un ma\u011fduru olmas\u0131nda teredd\u00fct bulunmamaktad\u0131r. Ancak, t\u00fczel ki\u015filerin su\u00e7un ma\u011fduru olup olamayaca\u011f\u0131 hususu \u00f6\u011fretide tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. \u00d6\u011fretideki ilk g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re; t\u00fczel ki\u015filer yaln\u0131zca su\u00e7tan zarar g\u00f6ren olabilmekte; di\u011fer g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re; t\u00fczel ki\u015filer su\u00e7un ma\u011fduru olabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

                              Yapay zek\u00e2y\u0131 bir t\u00fcr e\u015fya olarak kabul eden g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirecek olursak, zarar verildi\u011fi takdirde mala zarar verme (TCK m. 151\/1) su\u00e7u olu\u015facakt\u0131r. Yapay zek\u00e2ya t\u00fczel ki\u015filik veya elektronik ki\u015filik verilmesi gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirildi\u011finde, su\u00e7un ma\u011fduru de\u011fil su\u00e7tan zarar g\u00f6ren olabilece\u011fi; buna kar\u015f\u0131l\u0131k olarak ise t\u00fczel ki\u015filerin ma\u011fdur olabilece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, yapay zek\u00e2 ma\u011fdur olarak de\u011ferlendirilebilecektir.<\/p>\n\n\n\n

                              V. YAPAY ZEK\u00c2 \u0130LE KUSURLULUK\/KUSUR (\u0130SNAT) YETENE\u011e\u0130N\u0130 ETK\u0130LEYEN HALLER ARASINDAK\u0130 \u0130L\u0130\u015eK\u0130<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                               <\/strong>Kusur yetene\u011fi, ki\u015finin i\u015flemi\u015f oldu\u011fu fiilin hukuki anlam ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 alg\u0131lamas\u0131 (alg\u0131lama yetene\u011fi), ba\u015fka bir ifadeyle i\u015flenen fiilin hukuken uygun bir davran\u0131\u015f oldu\u011funu anlama ve bu \u00e7er\u00e7evede davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirme (irade) yetene\u011fidir. Kusur yetene\u011finin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 veya azalmas\u0131 halinde faile ceza verilmeyecek veya cezas\u0131nda indirim yap\u0131lacakt\u0131r. Tek ba\u015f\u0131na yapay zek\u00e2n\u0131n kusur yetene\u011finden bahsedebilmek i\u00e7in bir tak\u0131m duyu organlar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla (sens\u00f6rleriyle) d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131 alg\u0131lama ve bunlar\u0131 analiz etme yetene\u011fine haiz olmas\u0131 gerekmektedir. Bu becerilere s\u0131n\u0131rl\u0131 derecede haiz yapay zek\u00e2n\u0131n kusur yetene\u011finin tam olmad\u0131\u011f\u0131, yani i\u015flemi\u015f oldu\u011fu fiilin hukuki anlam ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 alg\u0131lama yetene\u011finin azalm\u0131\u015f oldu\u011fu kabul edilmelidir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hedeflenen yapay zeka t\u00fcr\u00fc olarak, alg\u0131lama ve irade yetene\u011fi tam olan, d\u00fc\u015f\u00fcnme, \u00f6\u011frenme, karar al\u0131p uygulayabilme ve bilince sahip olan bir yapay zek\u00e2n\u0131n kusur yetene\u011finin tam olmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n\n\n\n

                              VI. T\u00dcZEL K\u0130\u015e\u0130LER\u0130N CEZA\u0130 SORUMLULU\u011eU \u0130LE KAR\u015eILA\u015eTIRILMASI<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                               <\/strong>Organlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla faaliyetlerini ger\u00e7ekle\u015ftirmekte olan t\u00fczel ki\u015filer, yapay zek\u00e2 gibi ger\u00e7ek ki\u015fi olmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in, bu konuda ortak \u00f6zelli\u011fe sahiptirler. Bundan dolay\u0131, t\u00fczel ki\u015filer baz\u0131 sebeplerle insanlar taraf\u0131ndan idare edilmekte ve y\u00f6nlendirilmektedirler. Ancak, t\u00fczel ki\u015fili\u011fe sahip ticari \u015firketler ile yapay zek\u00e2 aras\u0131nda duygular\u0131 ifade etme veya \u00f6\u011frenme, alg\u0131lama, d\u00fc\u015f\u00fcnme, karar alma gibi hususlarda farkl\u0131l\u0131k bulunmaktad\u0131r. Bundan dolay\u0131, yapay zek\u00e2n\u0131n t\u00fczel ki\u015filere benzedi\u011fi belirtilse de onlardan daha farkl\u0131 bir hukuki ki\u015filik tan\u0131nmas\u0131 (\u00f6rne\u011fin elektronik ki\u015filik) isabetli olacakt\u0131r. T\u00fczel ki\u015filerin su\u00e7un faili olamayaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ba\u011flam\u0131nda de\u011ferlendirme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ayn\u0131 \u015fekilde yapay zek\u00e2 da su\u00e7un faili olamayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

                              VII. YAPAY ZEK\u00c2NIN \u0130\u015eLED\u0130\u011e\u0130\/\u0130\u015eLEME OLASILI\u011eININ OLDU\u011eU SU\u00c7LAR Y\u00d6N\u00dcNDEN YAPTIRIM VE \u0130NFAZ SORUNU<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                              Yapay zekan\u0131n TCK kapsam\u0131nda su\u00e7 olarak nitelendirilen filleri i\u015flemesi ihtimal dahilinde olup i\u015flemi\u015f olduklar\u0131 su\u00e7lar y\u00f6n\u00fcnden fail olup olamayacaklar\u0131 ile bunlara uygulanacak yapt\u0131r\u0131m belirlenmesi aras\u0131nda s\u0131k\u0131 ba\u011flant\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

                              Yapt\u0131r\u0131m uygulanabilmesi i\u00e7in yapay zekan\u0131n su\u00e7un do\u011frudan faili olmas\u0131 gerekmekte olup g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu durum sadece d\u00fc\u015f\u00fcnce a\u015famas\u0131nda oldu\u011fundan ve yapay zekan\u0131n ki\u015fili\u011fi olmay\u0131p bir t\u00fcr e\u015fya\/ara\u00e7\/nesne olarak kabul edildi\u011finden \u00f6t\u00fcr\u00fc yapt\u0131r\u0131m uygulanmas\u0131 durumu s\u00f6z konusu de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n

                              T\u00fczel ki\u015filik veya elektronik ki\u015filik verilmesi gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bir k\u0131yaslama s\u00f6z konusu olabilir. TCK\u2019nin 20\/2 maddesine g\u00f6re, su\u00e7 dolay\u0131s\u0131yla kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen g\u00fcvenlik tedbiri niteli\u011findeki yapt\u0131r\u0131mlar sakl\u0131 kalmak kayd\u0131yla t\u00fczel ki\u015filer hakk\u0131nda ceza yapt\u0131r\u0131m\u0131 uygulanamaz. Yapay zek\u00e2n\u0131n t\u00fczel ki\u015fili\u011fe sahip oldu\u011fu kabul edilecek olursa, TCK\u2019de d\u00fczenlenen g\u00fcvenlik tedbirlerine benzer nitelikte yapt\u0131r\u0131mlara tabi tutulabilecektir. Mevcut TCK sistemati\u011finde t\u00fczel ki\u015filer i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen g\u00fcvenlik tedbirleri iznin iptali ve m\u00fcsaderedir (TCK m. 60). Mevcut d\u00fczenlemelerde yapay zek\u00e2ya y\u00f6nelik bir g\u00fcvenlik tedbirine yer verilmemi\u015ftir. Bu noktada k\u0131yas yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, yapay zekan\u0131n su\u00e7 i\u015flemesi halinde, g\u00fcvenlik tedbiri olarak yapay zeka yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n ve varsa tescile konu haklar\u0131n\u0131n yapt\u0131r\u0131ma konu edilebilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir.<\/p>\n\n\n\n

                              Yapay zek\u00e2 bak\u0131m\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan bir di\u011fer sorun cezan\u0131n amac\u0131 ile nas\u0131l ba\u011fda\u015facaklar\u0131d\u0131r. TCK\u2019nin 1. maddesine g\u00f6re, Ceza Kanunu\u2019nun amac\u0131 ki\u015fi hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini, kamu d\u00fczen ve g\u00fcvenli\u011fini, hukuk devletini, kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00e7evreyi, toplum bar\u0131\u015f\u0131n\u0131 korumak, su\u00e7 i\u015flenmesini \u00f6nlemektir. Bu madde cezan\u0131n ama\u00e7lar\u0131 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirildi\u011finde sadece kefaret ve \u00f6nleme ama\u00e7lar\u0131ndan bahsedilmektedir. \u00d6nleme amac\u0131 ise, genel ve \u00f6zel \u00f6nleme olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131l\u0131r. Genel \u00f6nleme amac\u0131 cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k, ibret vericilik; \u00f6zel \u00f6nleme amac\u0131 ise, rehabilite ve \u0131slah etmektir.<\/p>\n\n\n\n

                              Sonu\u00e7 olarak, yapay zek\u00e2ya ger\u00e7ek ki\u015filik verilmesiyle ceza kanununun amac\u0131na tam hizmet edilemeyece\u011fi, ancak imk\u00e2ns\u0131z da olamayaca\u011f\u0131 belirtilebilir. Nas\u0131l ki t\u00fczel ki\u015filerin su\u00e7un faili olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesi bulunmaktaysa, ayn\u0131 \u015fekilde yapay zek\u00e2n\u0131n da su\u00e7un faili olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Fakat yapay zekan\u0131n fail olabilece\u011fi varsay\u0131m\u0131nda yapt\u0131r\u0131m olarak hapis veya adli para cezas\u0131 uygulamas\u0131n\u0131n yerine, yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n sona erdirilmesi, ge\u00e7ici s\u00fcre devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gibi yapt\u0131r\u0131mlar s\u00f6z konusu olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

                              KAYNAK\u00c7A<\/strong><\/p>\n\n\n\n

                                \n
                              1. Akkurt, Sinan Sami. \u201cYapay Zek\u00e2n\u0131n Otonom Davran\u0131\u015flar\u0131ndan Kaynaklanan Hukuk\u00ee Sorumluluk\u201d, Uyu\u015fmazl\u0131k Mahkemesi Dergisi<\/em>, S.: 13, 2019.<\/li>\n\n\n\n
                              2. Bak, Ba\u015fak. \u201cMedeni Hukuk A\u00e7\u0131s\u0131ndan Yapay Zek\u00e2n\u0131n Hukuki Stat\u00fcs\u00fc ve Yapay Zek\u00e2 Kullan\u0131m\u0131ndan Do\u011fan Hukuki Sorumluluk\u201d, T\u00fcrkiye Adalet Akademisi Dergisi,<\/em>:35,2018.<\/li>\n\n\n\n
                              3. Calverley, David. \u2018Artificial Intelliegence As a Legal Person\u2019, The Journal of Personal Cyber Consciosness, http:\/\/www.terasemjournals.org\/PCJournal\/PC0201\/calverley_d.html<\/a> (Eri\u015fim: 15.11.2022)<\/li>\n\n\n\n
                              4. Kara, \u0130lhan. \u0130malat\u00e7\u0131n\u0131n \u00dcr\u00fcn Sorumlulu\u011fu<\/em>, Ankara 2021.<\/li>\n\n\n\n
                              5. Ka\u015fak, Fahri Erdem. \u201cT\u00fczel Ki\u015filik Kavram\u0131 ve T\u00fczel Ki\u015filik Perdesinin Kald\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d, Marmara<\/em><\/li>\n\n\n\n
                              6. K\u0131l\u0131\u00e7arslan, Seda. \u201cYapay Zekan\u0131n Hukuki Stat\u00fcs\u00fc Ve Hukuki Ki\u015fili\u011fi \u00dczerine Tart\u0131\u015fmalar\u201d, Y\u0131ld\u0131r\u0131m Beyaz\u0131t Hukuk Dergisi<\/em>, S:2, 2019.<\/li>\n\n\n\n
                              7. K\u0131l\u0131n\u00e7, Ay\u015fe Nur. Adam \u00c7al\u0131\u015ft\u0131ran\u0131n Organizasyon Sorumlulu\u011fu<\/em>, Ankara, 2018.<\/li>\n\n\n\n
                              8. Sadi, Selin. \u201cYapay Zeka Sistemlerinin Hukuki Ki\u015fili\u011fi, Hukuk B\u00fclteni\u201d https:\/\/www.okan.edu.tr\/hukuk\/sayfa\/8088\/yapay-zeka-sistemlerinin-hukuki-kisiligi\/<\/a> (Eri\u015fim: 28.10.2022)<\/li>\n\n\n\n
                              9. Sa\u011flam, \u0130lyas, Girgin Emre. \u201cYapay Zek\u00e2 ve S\u00f6zle\u015fme D\u0131\u015f\u0131 Kusursuz Sorumluluk\u201d, Antalya Bilim <\/em><\/li>\n\n\n\n
                              10. McCarthy John, \u2018\u2019What is Artificial Intelligence?,\u2019\u2019 Kaynak: http:\/\/jmc.stanford. edu\/articles\/whatisai.html, (E. T.: 01.08.2019) s.2<\/li>\n\n\n\n
                              11. European Parliament resolution of 16 February 2017 with recommendations to the Commission on Civil Law Rules on Robotics (2015\/2103(INL)), s.2, Kaynak: http:\/\/www.europarl.europa.eu\/doceo\/document\/TA-8-2017-0051_EN.html (Eri\u015fim Tarihi: 01.08.2019)<\/li>\n\n\n\n
                              12. Sucu \u0130pek\/Ataman Elif, \u201cDijital Evrenin Yeni D\u00fcnyas\u0131 Olarak Yapay Zek\u00e2 Ve Her Filmi \u00dczerine Bir \u00c7al\u0131\u015fma\u201d, Yeni Medya Elektronik Dergi, Ocak 2020, s. 41; Barfield Woodrow, \u201cLiability for Autonomous and Artificially Intelligent Robots\u201d, Paladyn, Journal of Behavioral Robotics, Volume 9, Issue 1, 2018, s. 193; D\u00fclger, s. 83.<\/li>\n\n\n\n
                              13. Koca Mahmut\/\u00dcz\u00fclmez \u0130lhan, \u2018\u2019T\u00fcrk Ceza Hukuku Genel H\u00fck\u00fcmler\u2019\u2019 13. Bask\u0131, Ankara, 2020, s. 100-102.<\/li>\n\n\n\n
                              14. Lima Dafni, \u201cCould AI Agents Be Held Criminally Liable? Artificial Intelligence and the Challenges for Criminal Law\u201d, South Carolina Law Review, April 2018, s. 683.<\/li>\n\n\n\n
                              15. \u0130\u00e7el Kay\u0131han, \u2018\u2019Ceza Hukuku Genel H\u00fck\u00fcmler\u2019\u2019 \u0130stanbul, 2016, s. 267;<\/li>\n\n\n\n
                              16. Ayd\u0131n Devrim, \u2018\u2019T\u00fcrk Ceza Hukukunda Su\u00e7a \u0130\u015ftirak\u2019\u2019 Ankara, 2009, s. 143 vd.<\/li>\n<\/ol>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                                Yazarlar: Aleyna AKCAKAVAKLI – \u0130layda KARAKA\u015e – Seray \u00c7\u0130NAR – Olcayto DO\u011eAN\u00c7EL\u0130K, MBA \u2013 Bolay\u0131r & Do\u011fan\u00e7elik Avukatl\u0131k B\u00fcrosu I. G\u0130R\u0130\u015e Yapay zek\u00e2 \u201cveri, algoritma ve bilgisayar g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanarak problem \u00e7\u00f6zebilen, makine \u00f6\u011frenmesi ve derin \u00f6\u011frenme kavramlar\u0131yla birlikte insan gibi d\u00fc\u015f\u00fcnme, insan gibi hareket etme, rasyonel d\u00fc\u015f\u00fcnme ve rasyonel hareket etme yetilere sahip olmas\u0131 hedeflenen… Legal and Criminal Liability Arising from the Use of Artificial Intelligence<\/span><\/a><\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":1115,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"neve_meta_sidebar":"","neve_meta_container":"","neve_meta_enable_content_width":"","neve_meta_content_width":0,"neve_meta_title_alignment":"","neve_meta_author_avatar":"","neve_post_elements_order":"","neve_meta_disable_header":"","neve_meta_disable_footer":"","neve_meta_disable_title":"","neve_meta_reading_time":"","_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"footnotes":""},"categories":[38,5,4],"tags":[],"class_list":["post-800","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilisim-hukuku","category-ceza-hukuku","category-genel-makaleler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/800","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=800"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/800\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1121,"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/800\/revisions\/1121"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1115"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=800"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=800"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bolayirdogancelik.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=800"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}